Thi Ảnh

Phạm Văn Hòa

Thằng Năm Cà Dom - Phạm Văn Hòa

Hổm rày trời mưa rả rích. Nằm khoanh trong khoan ghe Năm Cà Dom thấy nhớ miệt Năm Căn quê mình quá xá.  Cà Mau, mỗi lần mưa thì như không bao giờ dứt.  Năm nằm trong ghe này ba ngày liên tiếp cứ dỡ hết hủ mắm cá cơm ăn với cơm nguội vắt theo. Bọc ớt sừng trâu với mớ dưa leo cách nay mấy hôm ăn dậm với cơm mấm cũng bắt quá chừng. Năm chèo mấy ngày đường từ Năm Căn lên Rạch rập theo lời Cậu Sáu nhắn. Mấy năm nay từ khi má mất, đến mùa lúa thì Năm theo đám bạn đi gặt lấy công, tát đìa bắt cá làm mắm, hay làm khô để mang về ăn Tết.  Mỗi lần đi cả tháng trời mới về. Nhiều khi làm chỗ này xong, bà con ở làng bên kêu qua phụ, bởi vậy có lúc kéo dài vài ba tháng không chừng. Năm làm chăm chỉ, tánh tình thiệt thà nên người ở mấy xóm xa cũng đồn và kêu anh luôn, khi phụ cất nhà, khi phụ đào hào lên liếp, khi đào mương đấp nền. Lu bu vậy rồi hết năm lúc nào không hay.
 
Từ ngày má Năm mất, chôn cất xong anh càng đi dữ hơn. Bà con của Năm không có mấy người, hồi tản cư chết hết chỉ còn cậu Sáu ở Cà Mau, và Cậu Tư thì ở Sóc Trăng. Nghe nói chớ từ hồi nào tới giờ Năm có đi đâu xa. Lẩn quẩn miệt Cà Mau này thôi. Chỗ Năm ở miệt Năm Căn, Cái Nước, mùa khô thì đất phèn quá, không trồng trọt nước biển tràn vào làm mặn nước, phèn đất. 
 
Ngày tháng thoi đưa, Năm giờ cũng đã 18 tuổi. Má mất đã ba năm rồi. Còn ba thì đi mất biệt từ ngày má sanh Năm, nên anh không biết mặt mũi, mà má Năm cũng chưa hề nói rõ tông tích của ba dù Năm có nhiều lần han hỏi. Căn nhà má để lại trống trước trống sau, chủ thương tình cho cất trên đất mà lúc sống má làm công tá điền. Mới nghe ai cũng tưởng Năm có nhiều anh em nên anh mới có cái tên Năm Cà Dom, nhưng thật ra tại anh ở Năm Căn, mà sống làm thuê trên ghe, nên bà con đặt chết danh Năm Cà Dom là vậy đó. Anh cũng chẳng biết giấy khai sanh anh tên gì, mà cũng không biết có hay không. Anh cũng có đi học dù rất trễ lúc lên tám tuổi thì phải. Nhưng chẳng được bao lâu, đánh vần chưa xong thì anh nghĩ học theo má đi làm mướn chỗ khác. Rồi Năm cũng không trở lại trường. Tới bây giờ mặt chữ cũng không biết còn nhớ hay không. Nhiều khi lượm tờ nhật trình, Năm chỉ coi hình còn nhờ mấy đứa bạn đọc kể cho nghe.  Cuộc đời của Năm nhiều khi anh nghĩ còn thua con chó Cò của ông Cả điền chủ mà năm nào anh cũng lên làm thuê.  Mẹ mất, không biết ba là ai! Nỗi buồn thoáng qua đầu như cơn gió. Rồi anh an phận, chặc lưởi như con cắc kè. Nhờ vậy Năm lúc nào cũng tươi cười với mọi người nên được bà con thương mến. Má Năm lúc còn sống vẫn thường chỉ ngôi sao trên trời nói là mỗi người một số phận. Khi nào sao đổi ngôi, thì chừng đó mình theo ông theo bà. Má còn nói nhiều lắm mỗi đêm khi nhìn sao trên trời, mà nay Năm chỉ nhớ mang máng.  Mỗi lần như vậy, dù trong bóng tối, Năm vẫn thấy má lấy cái căn rằn vắt vai chậm nước mắt. Má têm thêm miếng trầu bỏ vô miệng nhai bỏm bẻm, rút cục thuốc rê sỉa một cục gồ cao bên má, mắt nhìn sâu trong bóng đêm. Năm biết má buồn lắm, nhưng không biết buồn cái giống gì. Bởi có hỏi má Năm cũng không nói. Nay má không còn, chắc má cũng đở khổ phần nào.  Chắc về với Phật. Má vẫn thường nói vậy mà.
Năm thở dài. Lòng buồn vô hạn. Nỗi buồn vô cớ sao cứ đến đi không để Nam yên thân!     
 
Mưa vẫn còn nặng hạt. Bong bóng nước nổi lềnh bềnh trên mặt sông. Năm dòm muốn chóng mặt. Ghe Năm cặp khuất sau rặng dừa nước để tránh gió. Lá dừa kêu xào xạt. Năm đoán giờ này chắc cũng chiều xế rồi, chút nữa đây trời sập tối, mặc sức nghe tiếng ếch, nhái, ểnh ương rầu thúi ruột. Chiếc ghe này giang hồ với Năm Cà Dom khắp vùng sông rạch chi chít Cà Mau. Mới năm rồi kiếm được mớ tiền anh mua dầu chai, dầu rái để trét chiếc ghe cho khỏi bị nước ăn, sau khi cạy hà thiệt sạch. Năm tốn cả tuần trét thiệt kỷ và đợi cho thiệt khô. Năm còn lấy lá dừa nước lợp lại mái, nhờ vậy mà mưa mấy ngày nay không dột như năm rồi.
 
Nằm mơ màng vắt tay lên trán, bên ngoài mưa lộp độp trên mái, trên đám dừa nước. Tiếng cá đớp mồi trên sông nghe thiệt rõ. Trời vừa sập tối là muỗi kêu ầm ầm đánh thức Năm dậy. Anh ra khoang ngoài nhúm lửa un khói đuổi muỗi. Năm ngồi chồm hổm, phùng miệng thổi cho lửa mau bắt. Ánh lửa lập lòe, khói len qua vách vươn lên không càng làm anh nhớ nhà và cảm thấy cô quạnh. Mắt Năm cay sè, nước mắt ràn rụa, không biết vì khói hay vì cám cảnh thân đời côi cút. Thằng Phước, thằng Sang cùng nhóm làm công trước đây, nay đứa nào cũng có gia đình, yên bề gia thất, không còn lang bạt kỳ hồ như Năm. Thằng Sang sắp có con đầu lòng. Năm cũng có để ý con Út ở cùng xóm với cậu Sáu, nhưng coi mòi cũng chẳng đi đến đâu. Nghĩ đến đây, Năm hướng mắt về xóm Rạch Rập gần mái đình cong cong. Mái nhà của con Út ẩn hiện dưới màn khói, tuy gần mà sao quá xa. Ba ngày trước khi vừa đến đây, Năm ghé chào cậu Sáu vì cậu nhắn Năm ra đây để tiếp cậu lên liếp cho miếng đất cậu vừa mướn để trồng dưa trồng bắp, bầu bí.  Hôm đó con Út cũng qua nhà cậu Sáu có chút việc.  Gặp con Út mà tim Năm muốn rớt khỏi lồng ngực. Con nhỏ trông lớn đại. Mới chưa giáp năm mà nhổ giò, mình mẩy nở nang thon gọn.
- Anh Năm mới lên? Con Út đon đả hỏi, giọng dòn tan làm Năm chết điếng.
- Ừa!  Tui mới tới xế trưa. Năm trả lời mà không dám nhìn mặt con Út.
- Cậu Sáu biểu tui lên tiếp công chiện.
Năm kể tiếp để mong cầm chân con Út, nhưng con nhỏ bỏ đi ra sau bếp nói chuyện với mợ Sáu làm Năm cụt hứng. Ngoài này Năm nghe lòng thấp thỏm. Năm đoán chừng sau khi tiếp cậu mình lên liếp khoảng một tháng thì xong, cầu mong cậu Sáu giử Năm lại để sơn dậm đình Rạch Rập mà cậu là ông Từ, để có dịp gặp con Út nhiều hơn. Tự nhiên chiều nay Năm nhớ con Út quá chừng. Bên ngoài trời tối hẳn.  Tiếng côn trùng kêu "uềnh oàng" vang rền.  Cậu Sáu biểu Năm chiều lên nhậu cá lóc nướng trui, nhưng mưa gió như vầy, đường trơn trợt như thoa mở, tối còn trở về ghe, thấy lấn cấn quá nên thôi.  Vậy nên Năm đã dằn bụng cơm chiều, với vắt cơm nguội cuối cùng. 
Gần khuya, cơn mưa cũng dứt hạt.
Năm không ngủ được vì đã ngủ cả ngày.
Bầu trời tối thiu của đêm ba mươi.
 Muỗi kêu vo ve như ong vỡ tổ.
 
Năm khêu thêm lửa, bỏ ít võ dừa chưa khô cho có khói đuổi muổi. Trên trời ngàn vạn vì sao lấp lánh. Sau cơn mưa trời đầy sao! Chắc sao của má Năm không còn nữa, đã xẹt mất như má đã ra đi biến dạng. Còn ngôi sao nào của Năm? Năm chắc là cái sáng nhất vì má nhiều lần chỉ "Sao đó là của con". Cuộc đời sao rắc rối quá.  Năm rót ly rượu đế, nhâm nhi, thấy tâm hồn bay bổng. Học lóm được mấy câu vọng cổ anh cất giọng vang vang trong đêm hòa lẫn tiếng ếch nhái, côn trùng và tiếng muỗi vo ve như tiếng đàn của dàn nhạc cù cưa:
 
"Ôi! Nhìn trời hiu quạnh, rừng đông sương gió lạnh
Hướng quê nhà lòng TUI thêm chạnh tủi niềm riêng
Em ÚT ơi muôn dặm xa xôi, xin em giữ vẹn hương nguyền
Để cho người cô lữ phải nặng mang điều tủi hận
Bao canh tàn ngơ ngẩn, nhìn bóng trăng khuya lặng lẽ giữa đêm . . . ờ ở ợ . . .  trường ..."  
 
Giọng ca trầm buồn của Út Trà Ôn trong bản Sầu Vương Biên Ải đã đi vào Năm như những con rạch chằn chịt miệt Cà Mau. Mỗi lần buồn cho thân phận mình, Năm ca giọng trầm ấm ngân nga, và đêm nay sao nghe quá não nuột. Năm mong Con Út nghe được tâm sự mình qua giọng hát ngọt ngào này mà đừng vô tình với Năm như vậy nữa. Nghe nói con gái mê kép cải lương lắm, và Năm chỉ mong được vậy để theo gót thằng Sang, thằng Phước lập gia đình dọn về ở luôn ngoài Rạch Rập này. Bản vọng cổ vừa dứt thì mắt Năm cũng nằng nặng... cảm giác nhẹ nhàng lâng lâng, bay bổng . . .
***
"Con chó chạy lăng xăng từ đầu ghe đến lái không tài nào cứu được chó mẹ vừa trượt chân rớt xuống sông bị nước cuốn phăng đi. Chó con tru từng hồi, buồn bã lên bờ lang thang, đi hoài không biết đi đâu, đến khi đói lã thì trời đã sụp tối. Cuối cùng chó lê lết đến đám cỏ êm như thảm nhung. Dù rã rời nhưng cơ hồ có sức mạnh. Chó đi như bay trên thảm cỏ mướt êm mềm mại dưới chân như lướt trên sóng nước, quên đi mệt mỏi. Trên không sao đầy trời, có ánh sao xẹt để lại vệt sáng long lanh. Bên đường thấp thoáng từng đóm lửa nhấp nhánh chuyền từ các bụi cây như nô đùa trong ngày hội. Chợt có tiếng trong trẻo:
 
- Chó đi đâu lang thang đến đây?
Chó lầm lủi bước, bên đường các đóm sáng lập lòe.
- Chó cho Hy Vọng đi cùng được không?
Chó tiếp tục bước không trả lời. Đóm sáng của Hy Vọng trong hơn, nhấp nhánh hơn, nổi bật trong các đóm sáng chung quanh.
- Cả đời Hy Vọng lẩn quẩn quanh đây thôi. Những đêm tối trời là những đêm vui nhất, các đóm sáng nô đùa cho đến bình minh. Chó đưa Hy vọng đến những nơi ngoài kia kìa, chỗ mà Hy Vọng chưa từng đặt chân đến.
Hy vọng vừa nói vừa trỏ về góc trời xa sẩm tối.
 
Cả đời chó sống trên sóng nước, chiếc ghe cà dom cùng đám lục bình bập bềnh là bạn, là nhà. Giờ trên đất liền chó cảm thấy cuộc đời sao quá nhiều điều lạ. Nay lại nghe giọng ngọt ngào của Hy Vọng rót vào tai, làm mệt mỏi đói khát cơ hồ tan biến. Chó không trả lời, nhưng gật đầu. Hy Vọng mừng quýnh bay lượn từ cây này đến cây khác, khi xuống là đà, khi bùng cất lên cao, khi hiện khi ẩn sau lùm cây ven đường. Chó nhìn ngây ngất. Bốn chân nhịp nhàng rảo bước, Hy Vọng đáp trên lưng chó đi mãi miết đến khi mặt trời đỏ hừng phương Đông. Chó rã rời nằm nghĩ bên ngôi đình cạnh bờ sông. Hy Vọng không còn lập lòe sáng như đêm qua. Rúc vào mớ lông của chó tìm hơi ấm ngơi nghỉ. Chó bị đánh thức bởi tiếng muỗi vo ve.  Uống ngụm nước làm chó tươi tỉnh. Chó nhấm nháp đám cỏ ven sông như thói quen mỗi khi mệt mỏi đuối sức. Rồi tiếp tục cất bước có Hy Vọng thủ thỉ bên tai, trầm trồ những nơi xa lạ. Cảnh sắc, âm thanh những nơi chó đi qua cơ hồ nơi tiên bồng mà Hy Vọng chưa hề nghe, thấy, biết. Thì ra cuộc đời ngoài kia giang sơn mà từ lâu Hy Vọng được lớn lên còn lắm điều thú vị, mà Hy Vọng chưa hề được biết.  Chó giải thích cho Hy Vọng như người từng trải. Có Hy Vọng đồng hành, con đường như không còn dài lê thê mà chó đã từng đi qua. Ngày qua ngày Chó và Hy Vọng trở thành đôi bạn chí thiết. Chó đưa Hy Vọng qua những nơi nơi hùng vĩ, mênh mông, có sông hồ mây nước ....
 
Rồi một hôm đến nơi ngập tràn ánh sáng chập chờn.  Hy Vọng như bị mê hoặc say sưa nhìn ngắm, bay lượn, cao mãi, xa mãi theo đuổi nô đùa cùng ánh sáng mới!  Chó ngóng đợi mòn mỏi ngày qua ngày.  Hy Vọng không trở lại nữa! Chó buồn bã nhìn xuống đôi chân rướm máu tự lúc nào không hay, liếm vết thương, khập khiểng, lặng lẽ từng bước nặng nề tìm về chiếc ghe Cà Dom bên rặng dừa ..."
- Năm Cà Dom! Năm Cà Dom ơi!  Sáng bét mắt rồi kia cà! Bớ Năm!
Tiếng kêu vọng từ trên xóm làm Năm choàng tỉnh giấc.
Tiếng Cậu Sáu giục Năm lên ăn rồi còn ra ngoài rẫy.
 
Thì ra Năm đã nằm mơ. Giấc mơ thiệt lạ. Năm bươn bã ra mũi ghe vục đầu xuống sông rửa mặt, ra chiều tiếc rẽ vì giấc mơ chưa trọn.
- Dạ! Tui lên liền đó cậu Sáu! 
 
 Phạm Văn Hòa 

TC Trầm Hương 21

Bài mới đăng

Search

Liên Lạc

Ban Điều Hành Trầm Hương:

Xuân Du

Dương Thượng Trúc

Túy Hà

Phạm Tương Như

Songthy

Bài đọc nhiều nhất

Visitor Counter

Ngày Thiết Lập
Visitors Counter
March 1 2013