Thi Ảnh

Hạt Cát

Quà Cưới - Hạt Cá

Hạt Cát

Ðọc xong bức email của Tân, Vy mỉm cười bâng quơ. Nàng không tin đó là sự thật, chắc là anh chàng muốn trêu nàng đấy thôi. Thời gian qua đã mấy mươi năm rồi còn gì, kể từ ngày chấm dứt năm cuối cùng của Trung Học. Có chắc nhân vật ấy là mình không hay một người nào khác mà Thành, bạn Tân, đã nhầm lẫn. Nàng đánh một email khác nhấn mạnh hỏi Tân rằng có thật vậy không. Ðược Tân trả lời là thật 100%, Vy buông mình ra ghế, thẫn thờ nghĩ ngợi. Nàng vẫn không mường tượng được đã có một câu chuyện như thế, dù nàng biết rằng Tân không đùa cho vui khi nói chuyện này. Vy vốn biết Thành từ thời ngây thơ áo trắng học trò, Thành cùng trường, cùng khoá nhưng không cùng lớp. Hồi ấy trường trung cấp tỉnh lẻ mà nàng theo học có hai cơ sở, một cơ sở cho nam sinh, cơ sở kia cho nữ sinh, hai nơi cách nhau khoảng một, hai cây số nên học sinh nam nữ ít khi biết về nhau tận tường, chỉ những học sinh ưu tú thường được các thầy cô nhắc nhở đến thì bọn học trò... nhỏ nhít như nàng mới ...tò mò tìm cơ hội để ...xem mặt.

Nàng không nhớ mình nghe được cái tên của anh chàng Thành này trong thời gian nào, nhưng nàng có biết mặt Thành trong một dịp sinh hoạt chung mà nàng cũng không nhớ rõ là bao giờ, và có lẽ cái tên dễ nhớ nên nó ăn sâu vào ký ức của nàng cùng với tên một vài người khác. Tân cũng là một bạn học cùng khoá với nàng và Thành nhưng Tân về trường vào năm Ðệ Tam nên nàng không biết Tân và nàng cũng không nhớ là mình đã từng nghe qua tên anh chàng hay không, mãi cho đến bây giờ, mấy mươi năm sau, nhờ phương tiện truyền thông hiện đại thời vi tính, nàng có cơ hội quen biết một vài bạn trong khoá học cùng thời, trên một lớp hoặc dưới một lớp qua trang nhà cựu học sinh ở Hoa Kỳ, mà anh chàng đảm đang việc ...bao đồng cho trang nhà này - Tuân - là người được một cựu giáo sư của trường hiện thời đang ở Canada giới thiệu là học trò của ông. Tân là bạn thân của Tuân hồi ấy và cũng là một trong những bạn mà nàng mới quen.

Trước kia, Vy không biết Tân, nhưng qua những lời lẽ trong thư của Tân gửi cho bạn bè qua một danh sách địa chỉ email dài ngoằn, Vy nhận thấy Tân là người sâu sắc, trọng tình cảm và lại hay đem lời dạy dỗ từ Phật pháp, từ mẹ hiền mà an ủi bạn khiến nàng nổi tính...tò mò, bèn... gửi email cho Tân để ...bắt chuyện. Qua lại thư từ với Tân vài lần, Vy khám phá ra ngôn từ của anh chàng cũng đầy tính chất trào lộng nhưng không thiếu phần lịch sự là một điều rất phù hợp với nét...tiếu ngạo, tinh nghịch ...ngầm của Vy. Bề ngoài Vy thâm trầm ít nói, ở chỗ đông người nàng nghe và cười nhiều hơn. Xinh xắn, trẻ trung lại thêm tài hoa, mặc dù biết là nàng có chủ nhưng các ông yêu thích nghệ thuật văn chương trong cùng lứa tuổi với nàng vẫn rộn ràng lượn lờ chung quanh mỗi chỗ nàng tới. Ở xứ người quanh năm bận bịu việc sinh nhai, cơ hội gặp gỡ nhau rất hiếm hoi, nên mỗi khi có dịp gặp gỡ, các ông cười cợt với nhau rồi xoay qua trêu chọc nàng cốt chỉ để cho nàng được cười vui, nàng biết thế và nàng ứng xử hoà nhã khiêm cung không làm mất lòng ai nên được rất nhiều anh chàng mến mộ từ bao năm trời nay. Ðối ngược với cái thâm trầm đó là tính lém lỉnh, nghịch ngợm ...ngầm tiềm ẩn trong con người nàng. Từ thuở còn là cô bé áo trắng ngây thơ cho đến bây giờ. Mỗi khi thư từ cho ai trong giới bạn bè nàng chẳng thể nào đừng ...bông đùa giễu cợt được. Nàng ...sợ nhất là nói chuyện với các ...ông cụ non. Tân là một trong những người nàng thường xuyên đối đáp qua lại trong nhóm bạn hữu cũng bởi tính chất khôi hài cởi mở của Tân . Tân cũng biết được nàng tài hoa qua bài vở, thi ca của nàng góp mặt trên trang nhà cựu học sinh và rải rác trên một số Emagazine. Mặc dù mới quen nhưng tình nghĩa của trường xưa bạn cũ khiến họ dễ dàng thân thiết, lại thêm mối cảm thông về đạo pháp, thi ca càng làm họ tin tưởng và nể nang nhau. Họ cũng hiểu đại khái hoàn cảnh gia đình, địa vị xã hội của nhau, ai cũng đều có trách nhiệm, có bổn phận phải chu toàn nên mối tương quan của họ rất nhẹ nhàng thoải mái. Chưa ai biết mặt mũi của ai ra sao nhưng họ cũng chẳng cho đó là quan trọng.

Ngày hôm nay, Tân ...hồ hỡi cho Vy hay chủ nhật vừa qua, Tân và một vài người bạn trong nhóm cựu học sinh ở quê nhà họp mặt với nhau, câu chuyện lan man dẫn dắt họ về những ngày xưa thân ái, tình cờ họ nhắc đến nàng, và Tân khám phá ra một điều là Thành biết nàng rất rõ, anh chàng Thành còn nói rằng ngày ấy anh ta ...trồng cây si ...trước cửa nhà nàng một thời gian khá dài, anh chàng kể lể đủ thứ về nàng, còn khoe với Tân là hồi ấy nàng đẹp...liêu trai, huyền ảo nữa chứ. Tân cười hì hì trong email, anh chàng bảo Vy nên viết thư về thăm Thành. Vy vẫn không sao tin được việc này. Nàng không biết anh chàng Thành có nhầm lẫn nàng với ai chăng, sao hồi đó nàng chẳng hề hay biết gì cả.

Chưa rõ câu chuyện thực hư thế nào, nhưng nó khiến Vy bồi hồi nghĩ tới một người mà trong bao nhiêu năm trời nay, mỗi lần nhớ đến nàng đều thở dài, ngậm ngùi thương cảm. Người ấy là một vị giáo sư đáng kính của nàng. Cái tình cảm đơn phương lặng lẽ cao đẹp của Người dành cho nàng tưởng chừng như rất mong manh nhưng ngờ đâu nó lãng đãng quanh nàng một cách dai dẳng trong mấy chục năm qua...

Một cô bé mười lăm ngồi lớp Ðệ Ngũ như nàng hồi ấy quả là rất ngây thơ trong sáng. Tóc bím ngang vai, áo trắng không eo dài ngang gối đi kèm quần ống rộng nửa khổ vải chín tấc theo thời trang hồi ấy, nàng nhỏ nhắn, mộc mạc, dung dị nhưng có cái nét sáng sủa, xinh xắn, dễ thương của cô học trò nhà quê trong tuổi hoa chớm nụ. Linh tính con gái cho nàng biết dường như có điều gì khác lạ ở cái nhìn trong giờ dạy của Người. Nàng không nhận định được là điều gì, vì chưa bao giờ nàng bắt gặp cái nhìn ấy một cách trực tiếp, nhưng nàng cảm nhận ra nó mỗi khi nàng cắm cúi viết bài, làm bài mà Người đang đứng đâu đó trong trách nhiệm coi ngó lũ học trò. Không chỉ riêng nàng linh cảm được điều ấy mà vài cô bạn của nàng cũng có cùng nhận xét. Người thường gọi nàng lên bảng đọc bài, trả bài khiến nàng phải chăm học hơn về cái môn này. Nàng không làm cho Người thất vọng khi bước những bước tiến rõ ràng trong môn học của Người.Mỗi tuần lớp nàng có bốn giờ dạy của Người, nàng không bao giờ dám vắng mặt trong những giờ đó. Và Người cũng như thế, nhưng chỉ là những cái ngắm nhìn không tên tuổi trong suốt chín tháng trường.

Bước sang năm Ðệ Tứ, bọn học trò con gái lớn thêm một tuổi, bắt đầu biết thẹn thùng, điệu đà, làm duyên, làm dáng và ...lắm chuyện. Nàng bắt đầu nghe những lời xì xào bàn tán nhưng tính nàng lại không thích ...hóng chuyện nên nàng cũng không rõ là các bạn đang bàn bạc điều gì. Năm này nàng cũng bắt đầu hé lộ ít nhiều nét e ấp, thẹn thùa của một cô thiếu nữ. Mỗi khi linh tính báo cho nàng biết là đang bị ai đó ngắm nhìn từ phía sau hay từ phía trên khi nàng đang cúi đầu viết bài thì nàng cảm thấy ...hồi họp, nàng không dám cử động mạnh, không dám ngước lên hay quay về phía sau. Mãi đến thời gian gần cuối niên học, cứ sau giờ dạy của Người là mấy cô bạn thân kéo nàng lại báo cáo với nàng là khi Người đứng chỗ kia, chỗ nọ ngắm nàng thì bạn A. đã có những thái độ ra sao để lôi kéo sự chú ý của Người. Bọn học trò con gái vốn đã ...lắm mồm, giờ thêm sự việc xảy ra có chiều ...ly kỳ cho nên các cô tha hồ mà kháo nhau...tin ...vịt. Các cô đem nàng ra trêu chọc nhưng rồi cũng chả ai có lý do nào chính đáng để nói gì, vì nhân vật ...quan trọng lại hoàn toàn im lặng từ đầu đến cuối.

Hết năm Ðệ Tứ bọn học trò con gái thôi còn là những cô bé nhí nhảnh hồn nhiên vô tư lự nữa. Một vài cô ...đàn chị đã bắt đầu ...hẹn hò, bắt đầu bỏ ....cuộc chơi dần dần. Các cô thêm một tuổi, thêm e ấp, thẹn thùa, thêm những thứ tình cảm vu vơ trong tâm hồn trong sáng. Nàng cũng như các bạn, bắt đầu bước vào năm Ðệ Tam đã có ít nhiều cảm xúc, rung động trong cái tình cảm vu vơ của tuổi mộng mơ. Nàng hay mỉm cười e thẹn khi nhìn vào gương đã thấy đôi má mình hồng hơn, thấy đôi mắt mình long lanh hơn. Vào năm này thì các giáo sư không còn xem các cô là ...trẻ con nữa, các thầy đối với học trò thân thiện, cởi mở hơn, nhất là các vị trẻ tuổi. Năm ấy có lẽ Người đã hơn ba mươi, Người thường hay đi chung với một giáo sư bạn cùng trang lứa phụ trách một môn học khác cho lớp của nàng. Cả hai vị đều được bọn học trò con gái lớp nàng mến mộ. Vì không quá nghiêm nghị, khắt khe nên tình thầy trò có chiều thân thiết hơn các giáo sư khác. Bọn con gái chia thành nhiều nhóm do điều kiện tính tình, chỗ ở chợ, quê khác biệt mà chơi với nhau. Nhóm của nàng và cô bạn thân, nhà có vườn cây ăn trái, có rẫy bái, ruộng nương xanh ngợp. Tuy là quê nhưng không xa thành thị là bao nên vào những cuối tuần thong thả, bọn con gái hay tổ chức đến nhà bạn này, bạn nọ sinh hoạt với nhau, các cô mời cả hai thầy cùng đến chung vui. Nhà các thầy ở Sài Gòn, mỗi ngày các vị di chuyển bằng xe động cơ hai bánh, sáng đi chiều về. Ðời sống ở đô thị với không gian chật hẹp, tù túng đã khiến quý thầy lấy làm vui thích khi được bọn học trò mời về nhà quê chơi. Một bầy học trò con gái và hai nam giáo sư sinh hoạt với nhau dưới bóng mát của vườn quê trái ngọt cây lành, có chim hót líu lo, có trời xanh lồng lộng, có mây trắng bồng bềnh rất là thoải mái đã trở thành những kỷ niệm êm đềm khó quên của tuổi học trò. Có một lần, đến phiên các bạn sinh hoạt ở nhà Vy. Hôm ấy Người vui vẻ lắm, trong suốt thời gian ở nhà nàng, khi ngoài vườn, lúc trong nhà Người đặc biệt chăm sóc, nhắc nhở, dặn dò Vy việc này việc nọ rất ân cần, có khi trước mặt mọi người, có khi Người gọi Vy đến bên cạnh. Người chuyện trò với ông cụ Vy, một trẻ một già rất tương đắc, người vốn dạy về Sinh ngữ Pháp mà ông cụ Vy lại là người thông thạo tiếng Pháp. Không biết nội dung câu chuyện giữa hai người ra sao, nhưng khi ai về nhà nấy rồi thì ông cụ khen Người rối rít.

Năm này ánh mắt của Người mỗi khi nhìn ngắm nàng có chiều ...tha thiết và thường xuyên hơn khiến một cô bạn cùng nhóm bỗng ...đâm ra ganh tỵ với nàng. Tuy vậy mức độ tình cảm của nàng và cô bạn ấy vẫn không có gì sứt mẻ quá đáng, có điều là cả hai cùng đua nhau ...cố gắng...chăm học. Bản tính nàng ít oi, nhút nhát lại hay cả thẹn nên nàng không biết chuyện Người đã để ý đến nàng nhiều hơn, nàng được rõ mọi việc xảy ra là do các bạn ngồi phía sau lưng ...âm thầm quan sát trong giờ dạy của Người để rồi khi xong giờ, Người bước ra khỏi cửa là các bạn kéo tới nàng ...báo cáo. Nghe các bạn nói thế nàng chỉ biết e thẹn, mỉm cười chống chế ...lấy lệ ...“ Có thiệt hong đó, mí bồ đừng ...thêm mắm dặm muối nghen, thầy ...hỏng có nói dí tui cái gì hết á ” nhưng trong lòng nàng cũng không khỏi cảm thấy xuyến xao rung động. Có lần linh cảm được Người đang ngắm mình, nàng đánh bạo thu hết cam đảm giả đò nhìn lên một cách tình cờ thì bắt gặp Người chợt quay đi nhưng vẫn còn để lại ít nhiều trìu mến trong ánh mắt. Trái tim cô học trò lớp Ðệ Tam như nàng hãy còn khờ khạo lắm, nàng chưa biết , chưa nghĩ gì đến việc yêu đương, chỉ biết có người - nhất là nam giáo sư - ngắm mình thì lòng cũng thấy thinh thích, thấy bất chợt xao xuyến vẩn vơ rồi sau đó mọi sinh hoạt thường ngày cũng ùa đến mà chiếm hết thời gian còn lại.

Một buổi sáng nhằm ngày lớp nàng có hai giờ đầu môn học của Người. Chuông đã reo báo giờ vào lớp mà không thấy thầy đâu. Năm phút, mười phút, rồi nửa giờ trôi qua cũng không thấy, cả lớp bắt đầu nhốn nháo túa ra hành lang đứng ngóng ra đường. Ðứng ở hành lang trên lầu của dãy lớp học dài, bọn con gái có thể nhìn thấy bóng người xa xa trên con đường đất đỏ đầy bụi mù dẫn vào trường từ quốc lộ 13. Một bầy con gái nhấp nha nhấp nhỏm vừa trông ngóng vừa bàn qua tán lại lý do thầy đến trể ...nhặng xị cả lên. Ðứa thì bảo “Chắc thầy ...ngủ quên”, lại có đứa bảo “ Thầy đi ...lạc”, có đứa ...không ưa môn học thầy dạy còn bạo miệng nói “ ...Vái cho...thầy ...bị cái gì đó không đến dạy hôm nay đặng mình khỏi ...trả bài”. Ðợi mãi đến hết hai giờ học thầy cũng không xuất hiện. Trưởng lớp chạy xuống văn phòng hỏi thăm thì thầy giám thị cũng không biết được gì. Ðã đến giờ dạy của một giáo sư khác nên trật tự của lớp được ổn định lại dần dần.

Ai nấy đều nghĩ rằng thầy bận việc hoặc đau bệnh thình lình không thể đến dạy nên cũng chẳng thắc mắc chi lâu. Mãi cho đến lúc sắp hết giờ học cuối, bọn học trò sắp sửa ra về thì thầy giám thị lên tận lớp báo tin Người đã bị tai nạn lưu thông trên đường đến trường, Người bị thương, gãy chân cần phải nằm bệnh viện để giải phẫu. Cả lớp nghe tin ai nấy ngẩn ngơ buồn bã, những bạn dại mồm dại miệng nói đùa hồi sáng bỗng ...đâm ra hối hận, Vy cũng cảm thấy buồn như các bạn và có lẽ buồn hơn ...chút xíu. Thế rồi, giáo sư khác được điều về để thay thế cho Người môn dạy ấy. Bọn học trò không thấy thích thú với vị giáo sư mới này nhưng cũng đâu làm gì khác hơn được. Mọi việc trong lớp học lại lắng động bình thường như bao lớp khác.
Bây giờ thì nhóm của Vy có thêm một việc để làm vào những cuối tuần thong thả thay thế cho việc đến chơi nhà các bạn. Ấy là tổ chức kéo nhau đi bệnh viện thăm Người. Lần nào đi, cả nhóm cũng nằng nặc phải...lôi nàng đi cho bằng được dù có nhiều lúc hoàn cảnh của nàng không cho phép, họ nói có nàng đến thăm sẽ khiến thầy được ...vui vẻ mà mau lành bệnh. Bọn học trò con gái nhóm của Vy tổ chức đi thăm Người rất nhiều lần, khổ cho Người là cái chân bị thương tật của Người không ...chịu lành nên cứ phải trải qua hết cuộc giải phẫu này đến cuộc giải phẫu khác, đến nỗi vào bệnh viện mà hỏi thăm vị giáo sư đã giải phẫu chân nhiều lần nằm điều trị ở phòng nào thì ai cũng biết. Người được điều trị trong bệnh viện và nằm dưỡng thương tại nhà gần ...hai năm trời, mỗi lần bọn nàng đến thăm thấy thầy xanh xao gầy gò, đứa nào đứa ấy cũng muốn ...rớt nước mắt, gặp được bọn nàng, Người vui mừng lắm, ánh mắt Người sáng hẳn lên, nhất là khi Người nhìn nàng, ánh mắt có thêm tia nhìn trìu mến đậm đà . Ðến thăm thầy tại bệnh viện rồi tại nhà, trước sau chỉ thấy có người em gái của thầy thôi, bọn Vy không dám hỏi thầy ..."cô" đâu mà chỉ đoán chắc là thầy chưa có ...cô.
Thời gian cứ trôi qua, bọn con gái mỗi ngày mỗi thêm lớn, kiểu cách sinh hoạt có nhiều thời giờ rảnh rổi trong lứa tuổi thơ ngây không còn nữa, ai nấy cũng có thêm trách nhiệm trên vai, thêm công việc để lo lắng thay thế cho mấy ông anh bà chị đã đi ra khỏi nhà với tiểu gia đình của họ. Những cuộc viếng thăm Người thưa dần đi. Vy cũng không ngoại lệ.

Khi Người có thể đi dạy trở lại với sự hỗ trợ của cái nạng gỗ vì chân gãy còn yếu thì hướng đi của Vy đã bắt đầu rẽ sang một ngả khác. Sinh hoạt ngày càng đắt đỏ khó khăn, đồng lương hưu của ông cụ Vy khó thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu áo quần, sách vở, bút mực cho nàng và đám em ba đứa nên nàng có ý định thôi học. Thời gian Người trở lại trường chính là lúc Vy đã chập chững đi vào con đường ... hẹn hò, đưa đón, sắp sửa ...theo chồng ...bỏ cuộc chơi. Năm đó lớp nàng đã được chuyển sang học bên trường dành cho nam sinh. Người không có giờ dạy lớp Vy nhưng thỉnh thoảng thầy trò có đụng mặt nhau ngoài sân trường, cửa lớp, Vy cúi đầu lí nhí chào Người, hỏi dăm ba câu thăm sức khoẻ Người rồi tiếp tục đường ai nấy đi. Một hôm, buổi sáng, vừa ló mặt vào lớp thì nhóm bạn nàng vội vã kéo nàng lại một góc rồi bắt đầu...sỉ vả “...Chùi ui, bồ ...ác thì ...ác...vừa vừa thôi, hẹn nhau đưa đón thì kiếm chỗ nào xa xa một chút. Ở ngay trước cổng trường, thầy đứng ngoài hành lang văn phòng nhìn ra thấy, thầy ...biến sắc, trông thầy...buồn hiu ...tội nghiệp lắm á”. Trời đất ơi! Vy làm sao mà biết được chuyện này, người ta đưa đón Vy cũng giống như bao kẻ khác, thì cứ đậu xe chờ ở trước cổng trường thôi mà. Nhưng rồi Vy cũng nghe lời các bạn, không cho người ta đón ở cổng trường nữa.

Ít lâu sau đó, Vy được người ta ngỏ lời cầu hôn và nàng đồng ý nên chuẩn bị chia tay các bạn. Ngày cưới gần kề, bọn Vy lại tụ họp nhau bàn tán, cả bọn đắn đo việc có nên mời hai vị thầy đến dự hay không, bạn thì bảo nên, bạn khác lại cho rằng không e Người sẽ ...khổ tâm, bàn qua tán lại cả bọn đồng ý không cho Vy gửi thiệp mời hai vị ấy.

Sau hôn lễ một thời gian, tới lui thăm nhà được vài bận, một hôm Vy nhìn thấy có chiếc đồng hồ báo thức loại dành để chưng bày trên bàn trang điểm rất nhỏ nhắn và xinh xắn xuất hiện trong nhà. Trước đến giờ, Vy chưa từng thấy vật ấy, hỏi thì các em nàng nói là của ông anh ở xa gửi về cho.Vy cũng không bận tâm về nó lắm cho đến một ngày kia khi Vy ghé viếng nhà cô bạn thân thiết nhất từ trước đến giờ, cô bạn cho Vy biết rằng Người quá đau buồn đã xin chuyển đi nơi khác, không còn dạy ở trường nữa, đồng thời cô hỏi Vy đã có nhận được quà cưới từ Người không? Vy ngạc nhiên vô cùng, bảo với bạn “... Bọn mình không có mời Người đến dự mà làm sao có quà”.Cô bạn kể lại cho Vy hay rằng Người biết việc Vy kết hôn nên đã chuẩn bị sẵn một món quà cho Vy rồi, không ngờ bọn Vy đã chẳng cho Vy mời nên Người không thể đến, nhưng Người đã mang món quà ấy trao lại cho một cô bạn trong nhóm, nhờ cô đưa tới cho nàng, và cô bạn đã gửi đến gia đình cha mẹ nàng sau ngày cưới ít hôm. Vy tức tốc trở lại nhà, gạn hỏi mẹ và các em, cuối cùng mẹ nàng xác nhận quả thật có món quà ấy và có cả lời chúc phúc với nét chữ thân quen của Người, món quà ấy chính là chiếc đồng hồ báo thức xinh xắn mà Vy thấy lạ trong nhà. Mẹ bảo không cho Vy biết vì sợ tâm lý Vy bị xao động sẽ ảnh hưởng đến hạnh phúc. Cầm chiếc đồng hồ trên tay Vy ngơ ngẩn hàng giờ. Mường tượng đến hình ảnh Người chống chiếc nạng gỗ vất vả đi tìm một món quà nhỏ bé xinh xắn mà đầy đủ ý nghĩa để làm quà cưới cho nàng, rồi mường tượng đến nét mặt buồn bã của Người khi trao món quà này cho cô bạn, rồi lại mường tượng hôm cử hành hôn lễ, có thể Người đã đứng ngồi đâu đó bên chiếc nạng, lặng lẽ nhìn theo Vy bước vào xe hoa mà lòng xót xa khiến Vy ngậm ngùi thương cảm.Vy thở dài rồi thở dài, nàng không ngờ tình cảm Người dành cho Vy lại sâu đậm đến như vậy, trong khi Vy hồn nhiên vô tình hẹn hò đưa đón trước mắt Người rồi lại thản nhiên cười cợt bên cạnh người ta.

Biết được ngọn ngành của chiếc đồng hồ, Vy không thể nào không mang nó theo về nhà riêng với nàng. Trời ơi! Bày chiếc đồng hồ này trên bàn trang điểm ở đầu giường là vô tình mỗi ngày Vy đều trông thấy nó. Người ...bắt Vy mỗi ngày phải nhớ đến Người dù có nhớ cũng chẳng để làm chi.Và cứ thế, chiếc đồng hồ ấy nằm trên bàn phấn của Vy qua năm này tháng nọ. Mỗi tuần lễ khi thu xếp lại vật dụng cho ngăn nắp trên bàn phấn là Vy có dịp cầm nó lên, nàng nâng niu lau quét bụi bám vào nó rồi khẽ khàng đặt xuống. Chuyện của Người thỉnh thoảng trong lúc vui vẻ nàng có kể lại cho người ta nghe nhưng nàng không cho người ta biết sự tích của chiếc đồng hồ ấy, nàng chỉ nói đại khái là quà bạn bè tặng ngày cưới. Nó cứ nằm mãi ở đấy trong một quảng thời gian liên tục mấy năm dài cho đến khi nó cũ kỹ và các con nàng làm rơi xuống đất khiến máy móc bị lệch lạc thì nàng cất nó vào hộc tủ bàn trang điểm ấy. Lâu lâu khi thu dọn sắp xếp lại hộc tủ, bắt gặp nó nàng ngậm ngùi cầm lên ngắm nghía một lúc rồi đặt nó vào chỗ cũ. Vy chỉ không nhìn thấy được nó kể từ khi lìa xa đất nước ra đi.

Bao nhiêu năm đất khách quê người, thỉnh thoảng hình ảnh của Người vẫn hiện ra trong tâm tưởng Vy, mỗi lần nhớ đến là mỗi lần Vy không tránh khỏi nỗi niềm thương cảm. Dạo trước khi mới liên lạc được với một vị cựu giáo sư của trường trú ngụ tại Canada, Vy có hỏi thăm vị ấy về tin tức Người nhưng không có kết quả gì, rồi khi có tin tức của nhóm cựu học sinh, Vy lại tìm được một cô bạn cùng lớp hồi ấy, tuy ngày xưa không thân lắm nhưng hôm nay đất khách quê người, gặp được bạn cũ cả hai mừng lắm,Vy có hỏi bạn về Người nhưng bạn ấy cũng không biết gì hơn. Ðến bây giờ câu chuyện đã thuộc về dĩ vãng mấy mươi năm rồi, tình cờ mà Tân nhắc đến Thành khiến nỗi niềm kia sống lại trong lòng Vy.
Ðến bây giờ tuổi đời càng chồng chất Vy càng hiểu rõ rằng tình cảm đơn phương lặng lẽ mà sâu đậm ấy của Người không phải là Người không muốn thố lộ cùng Vy, nhưng đã có nhiều lý do khiến Người không thể bày tỏ cho Vy biết sớm, Người âm thầm chờ đợi một cơ hội vào một thời điểm thuận tiện hơn nhưng rồi cái cơ hội thuận tiện ấy chẳng bao giờ có được vì đã quá nhiều bất trắc xảy đến cho Người, cuối cùng rồi Người lại lặng lẽ chôn kín cái tình cảm ấy vào món quà cưới tặng nàng. Ðến bây giờ nàng mới hiểu rõ hẳn Người đã nhiều lần đè nén tâm tư trong những ngày nằm dưỡng thương chính vì Người không muốn nàng phải chịu khổ. Người hiểu được rằng nếu như Người quyến luyến, ân cần với nàng nhiều hơn, rõ nét hơn thì hẳn nàng cũng sẽ không cầm lòng được. Vì rõ ràng nàng cũng e thẹn, xao xuyến và rung động mỗi khi gặp mặt Người, nàng cũng khó dấu là nàng đã manh nha một thứ tình cảm khác hơn tình thầy trò thuần túy. Ngày xưa khi bị bạn bè trách là vô tình thì nàng tự chống chế rằng Người đã không nói gì, nàng là con gái làm sao có thể tùy tiện hành động để chứng minh nàng không vô tình. Nàng không nghĩ ra rằng vì không muốn lôi kéo nàng vào sự khổ ải mà Người cứ âm thầm lặng lẽ như thế. Ðến bây giờ Vy mới hiểu được rằng tình cảm, tình yêu của Người đối với nàng thật là bao la vị tha, Người đã không vì yêu chính bản thân mình mà mong cầu chuyện mãn nguyện để làm khổ Vy. Ba bốn năm dài từ khi nàng chỉ là một nụ hoa đồng mộc mạc, Người đã nâng niu, chăm chút, đã diệt bao nhiêu cỏ dại một cách âm thầm cho đóa hoa đồng nội nàng được khởi sắc, rồi Người lại đè nén nỗi đau đớn tấm thân thương tật của mình mà tiếp tục giữ gìn để đóa hoa ấy được hé nở hồn nhiên, rạng rỡ cho đến một ngày có kẻ khác đến hái đi. Ðến bây giờ nàng mới hiểu được rằng tình yêu ấy của Người dành cho nàng không phải là thứ tình cảm vu vơ có cũng được, không cũng được, như nàng từng nghĩ ngày xưa. Nếu là một thứ tình cảm vu vơ có cũng được không cũng được, Người đâu cần phải đau buồn, đâu cần phải nghĩ ngợi để tìm một vật có ý nghĩa làm quà cưới cho nàng, đâu cần đến nỗi phải xin chuyển đi nơi khác sau khi nàng lấy chồng. Phải là một thứ tình yêu sâu sắc đậm đà khó phôi pha mới khiến Người làm nên bao nhiêu việc ấy. Ôi ! càng nghĩ Vy càng thẫn thờ, càng nao nao ngậm ngùi , nàng càng trân trọng mối tình lặng lẽ cao đẹp ấy của Người.

Vy đem mối u uẩn hàm tình này kể lại cho Tân nghe và hỏi Tân có biết tin tức gì của Người không.Tân nghe rồi cũng bùi ngùi cảm động, anh chàng vốn là người trọng tình cảm,nhất là những tình cảm đẹp đẽ như của Người đã dành cho Vy.Tân hứa sẽ cố gắng tìm kiếm tin tức của Người hộ Vy, cho dù nếu như Người không còn trên cõi đời này nữa thì Tân cũng sẽ tìm nấm mộ của Người để đến thành kính nghiêng mình thắp hai nén hương, một là chính bản thân Tân thắp cho Người, một là thay thế Vy mà thắp.

Hạt Cát

Tản Mạn... Sân Trường Cũ - Hạt Cát

Hạt Cát

Thứ bảy,
Văn phòng lặng im vắng vẻ.

Thu xếp xong công việc thấy ngày còn dài, tôi chưa muốn ra về vội.Về nhà làm chi đâu, rồi cũng chỉ một mình tôi lay hoay lặng lẽ trong căn nhà. Nhớ đến mấy hôm trước Hoàn Y tỷ tỷ có gửi một số hình ảnh chụp ở trường cũ trong chuyến du lịch về Việt Nam cho tôi mà tôi đã hạ tải xuống máy nhưng chưa có thời gian thong thả để xem kỹ, tôi lục đục mở máy tìm lại ngăn chứa những hình ảnh ấy.

Tất cả hình ảnh được chụp bằng máy kỹ thuật số nên rõ nét, màu sắc trung thực, trong sáng rất đẹp mắt. Có ảnh chụp riêng từng người, lại cũng có ảnh chụp chung cả nhóm gồm có thầy hiệu trưởng Từ, Hoàn Y tỷ tỷ và tỷ phu, Thành, Tân và Văn. Có ảnh được lấy ngay trên mảnh sân trước dãy lớp mới, có ảnh dưới mái hiên.Vì hôm đó trời mưa nên trong đa số ảnh, mọi người đứng xúm xít dưới một mái hiên, đằng sau lưng là một cây phượng to lớn, lá cành xanh biếc lất phất mấy hạt mưa trắng xoá, dưới gốc là khoảng sân rộng, cỏ dại chi chít từng chòm rải rác và bối cảnh sau cùng là dãy lớp mới cất ba tầng lầu đồ sộ đẹp đẽ . Ngắm ảnh hai anh chị xong lại đến ảnh của Thành, Tân và Văn, nhìn mỗi người một vẻ tôi không khỏi ...ngậm ngùi...nghĩ ngợi.
Chao ôi!

Thế là thời gian trôi qua trên mảnh đất sân trường ấy đã 30 năm rồi đấy. Mảnh sân ngày nào đã từng in dấu chân tôi. Đâu rồi những mái tóc nhung huyền êm ả thơ dại một thời như tôi? Đâu rồi những tà áo trinh nguyên thướt tha quấn quít gót hài hoa một thời cùng tôi? Đâu rồi nét tuấn tú tinh anh đầy lém lỉnh trên khuôn mặt của những chàng thanh niên tràn trề sinh lực và hy vọng một thời với tôi? Nắng sớm mưa chiều. Mây bay gió thoảng ! Mai một hết rồi ! Phôi phai hết rồi ! Có chăng chỉ là lưu ảnh trong ký ức. Có chăng giờ này một Thành một Tân một Văn đã chồng chất tuổi đời được sống và chứng kiến biết bao thăng trầm của mảnh đất hiện tại và ít nhiều ...hoài niệm xa xưa đang...đứng đấy. Còn ...là những mảnh đời lưu lạc tha phương sương tuyết nhọc nhằn như tôi, như Tuân, Liêu, Lâm ...và những ai khác mà tôi không biết. May mà tôi còn có cơ hội biết được Tuân nhờ một vài sinh hoạt bên lề cuộc sống và cũng nhờ đó mà tôi mới có thể tìm lại bạn cũ, quen biết thêm một vài bạn khác mà ngày xưa chưa có mối duyên...gặp gỡ . Mảnh sân đã trải bao tháng ngày mưa nắng gió sương, đến bây giờ nó vẫn thế, có thể nó đã được vun bồi, xây đắp thêm bởi ít nhiều cây cỏ, lá hoa, dãy lớp mới, pho tượng danh nhân Trịnh Hoài Ðức v.v.. nhưng chắc chắn không có ai mang đi đâu bất cứ một viên sỏi, một hòn cuội nào trong mảnh sân đó cả. Nó vẫn ở đấy, đã ngắm nhìn bao lớp tuổi trẻ tới và đi từng năm từng năm một, và 30 năm qua là 30 lần nó hân hoan chào đón, ngậm ngùi tiễn đưa những bước chân người vừa đủ cho một đời cha con kế tục. Nó chứng kiến bao mối tình trong sáng ngây thơ của lứa tuổi tràn trề mộng ước. Nó cũng bao dung những nhịp đập cô đơn của trái tim lặng lẽ, mà tôi biết ít nhất ...hai con tim có nhịp đập ...âm thầm ...dính dáng tới tôi. Nó ghi nhận ít nhiều kỷ niệm luyến lưu trong tâm hồn của từng con người khi xa lìa mảnh sân ấy. Nó không nỡ bứt rời những chuỗi ngày êm đềm trong một giai đoạn của cuộc đời người ta với hiện tại. Và nó ...đang nuôi dưỡng cây phượng kia cho mỗi ngày to lớn xanh biếc đầy sức sống hơn. Tôi không nhớ rõ là cây phượng đã nằm đó từ lâu hay mới được trồng thêm sau này. Trí nhớ của tôi không có chút ấn tượng nào về cây phượng đó. Cái ấn tượng sâu đậm nhất với tôi có lẽ là sự...biến đổi của ...con người.

Ngày xưa, tôi không biết Tân và Văn nên không mường tượng được những nét biến đổi của hai bạn ấy, mà tôi nghĩ nếu như tôi có biết, chắc bây giờ tôi cũng không tài nào nhận ra được ...ai là ai đâu. Hôm nọ, Tuân gửi tôi một bức ảnh anh ta chụp với các bạn năm 1999 trong chuyến về thăm quê có cả Dương trong đấy mà tôi nào có nhận ra được Dương đâu. Dương là một khuôn mặt cũng khá quen thuộc với tôi vì hồi đó anh chàng hoạt động xã hội học đường hăng say lắm,chỗ nào cũng có mặt anh chàng nên tôi ...không lạ, thế thôi. Nghe Tuân nói người đó người nọ là Dương, tôi ...bật ngửa... Mèn ơi! Vậy sao ? ...Không giống ...Dương chút nào, tôi không thể tìm thấy một nét quen thuộc gì của Dương cả. Bây giờ đến Thành nữa. Trời ! Nếu mà cho tôi vô tình gặp lại Thành ngoài đường phố, chắc tôi không thể nào biết được đó là Thành đâu đấy. Anh chàng thay đổi hẳn đi, có chăng vóc dáng cao ráo là không khác mà thôi ( tôi lại lẩm cẩm mất rồi, chẳng lẽ con người ta ngày càng...lùn xuống, ừ mà biết đâu được, chẳng phải tôi vẫn nghe rằng con người khi đến tuổi già sẽ tự động ..tụt thấp xuống mấy phân đó sao?).Dáng anh ta ngày ấy ...roi roi, cao dong dỏng, không đến đỗi nào ...lêu nghêu nhưng cũng thuộc vào hạng cao ráo với nét mặt rắn rỏi. Còn bây giờ thì... khuôn mặt đó đã có ít nhiều ...mỡ màng thừa thãi che dấu hết nét quen thuộc ngày xưa, vóc dáng anh chàng do đó mà trở nên ...oai nghi ...đường bệ hơn, mà diện mạo anh chàng lại ...nghiêm khắc ...trầm mặc khiến tôi cứ mường tượng đây là một bậc ...dân chi phụ mẫu nắm... trọn... quyền ...sinh sát trong tay chứ không phải là một ông...bạn ...ít lời, kín đáo ...ngày xưa ...của tôi. (Ôi chao! Ông Thành ơi, sao mà ông ... “nghiêm chi mà nghiêm...thấy chán vậy”.Ðó là lời phát biểu của Tuân – người vừa là bạn học thời ấy vừa là anh em nhà chú nhà bác của Thành – khi nhìn thấy ảnh Thành ).

Mà tôi cũng buồn cười cho tôi nữa, trải qua 30 năm trời rồi, con người tất nhiên phải thay đổi chứ, tôi đâu có thể nào bắt người ta phải giữ nguyên những đường nét mà tôi có trong trí tưởng đâu, phải không các bạn. Hay có lẽ vì tôi ...căn cứ trên...kiểu mẫu của tôi từ mấy chục năm nay, ngày nào tôi cũng nhìn thấy mình trong kính, tôi không nhận ra được sự thay đổi từng chút từng chút mỗi ngày trên khuôn mặt mình, hay là vì tôi thay đổi rất ít nên tôi nghĩ ai cũng giống tôi vậy thôi, cũng giống như lần đầu trở về thăm quê sau mười mấy năm xa cách, nhìn mấy đứa cháu gọi bằng dì, bằng cô mà tôi cứ ...cười tôi mãi. Những khuôn mặt mà tôi tưởng tượng rõ là ...khác quắc với sự thật trước mắt khiến tôi cứ cảm thấy... ngỡ ngàng .

Ôi ! Thời gian quả thật...nghiệt ngã. Ba mươi năm phù du một thoáng qua... vèo...Cuộc đời ta rồi sẽ còn lại bao nhiêu lần ...30 năm nữa đây? Chắc là không quá...một lần nữa đâu, phải không các bạn ? Này Tân, Thành, Tuân, Dương, Liêu, Trần, Nguyễn, Lâm ...và cả tôi nữa, rồi còn bao nhiêu các bạn khác mà ta không biết đã ...trôi dạt phương nào. Tất cả chúng ta cũng không còn bao nhiêu ngày tháng để mà ...sống nữa đâu. Coi ...vậy chứ...thời gian qua nhanh lắm đấy bạn à. Thấy không, mới đó mà đã 30 năm rồi, liệu ta có thể sống thêm ...30 năm nữa chăng? Nào ai biết được. Có thể... ngày mai tôi từ giã cõi đời, cũng có thể là ...năm tới mà cũng có thể...hai, ba chục năm sau. Còn bạn, bạn cũng thế mà thôi. Bạn có dám quả quyết với tôi rằng bạn sẽ ...sống tới bao giờ không? Tôi biết chắc là bạn không bao giờ dám ...quả quyết một điều như thế, phải không bạn ? Vậy thì bạn ơi ! Bạn ơi ! Hãy...vui vẻ lên mà sống đi bạn, hãy cười nhiều hơn đi bạn. Nụ cười sẽ mang đến cho bạn...niềm tin, sẽ giảm bớt ...độc tố trong con người bạn, sẽ khiến bạn cảm thấy thoải mái hơn, yêu đời hơn, bạn sẽ thấy lòng mình rộng mở với cuộc đời, với con người đó bạn.Với nụ cười, bạn sẽ khiến không khí và những người chung quanh bạn được ...ấm áp, nhẹ nhàng và hướng đi của bạn cũng sẽ...thong dong, suông sẻ hơn. Bạn hãy đặt niềm tin vào nụ cười của bạn, hãy cười với lòng bao dung, bạn sẽ được...đền đáp cho dù bạn không mong được ...đáp đền. Tiếc chi...nụ cười, hả bạn ?Bạn có ...tốn kém gì đâu để được một nụ cười, nó đã sẵn trên môi của bạn rồi, chỉ cần bạn ...mở lòng chút ...xíu là nó sẽ ...nở ra...tươi thắm đấy bạn ạ. Bạn hãy mường tượng...cuộc đời này sẽ ...buồn tẻ biết bao nếu thiếu đi nụ cười đó bạn. Bạn hãy cười với mọi người, trước mặt mọi người và cười cả khi chỉ một mình bạn nữa. Không chỉ cười những lúc đáng cười mà cũng nên cười những lúc đáng ...hận nữa.

Ôi ! Mảnh sân trường cũ thân thương của tôi. Ðã có một thời xa xưa nào đó, mảnh đất này đã từng in dấu chân ...khờ khạo của tôi, dấu chân kia đã bị năm tháng nắng mưa gột rửa phôi phai hết rồi, nhưng trong tâm tưởng tôi, dấu chân nọ chưa hề mờ nhạt, tôi vẫn nhớ vẫn thương tháng ngày đẹp đẽ trong giai đoạn đó của cuộc đời, ở đấy có các bạn vẫn nhớ đến tôi, trân trọng dành tình cảm cho tôi, dù tôi chỉ là một hình bóng âm thầm thoáng qua mắt bạn, dù tôi chỉ là một hạt cát nhỏ nhoi, một áng mây bềnh bồng mà bạn chợt bắt gặp đâu đó khi nắng sớm lúc mưa chiều. Xin cám ơn bạn, cám ơn tất cả mọi người đã cho tôi cơ hội ngắm nhìn những bức ảnh trong sân trường cũ này.
Cám ơn nhiều lắm. Bạn ơi ! Sân ơi !

Hạt Cát

Trầm Bổng Chuông Ngân - Hạt Cát

Hạt Cát

Long lanh sương tụ ngọc,
Thanh thoát một hồi chuông.
Bình minh chim thức giấc,
Bảng lảng hồn muôn phương.

Gần đây, khi làm việc một mình trong phòng vắng canh khuya, tôi thường hay nối kết vào trang nhà Thiền Tông Việt Nam để nghe ba tiếng chuông ngân nga trầm bổng. Cũng không biết tại sao tôi lại thích nghe mấy tiếng chuông nàỵ

Hàng tuần tôi vẫn đến chùa lễ Phật, vẫn nghe đều đều tiếng mõ tiếng chuông, vậy mà những tiếng chuông tôi nghe ở chùa đã không lưu lại ấn tượng trong tôi nhiều như tiếng chuông mà tôi nghe được nơi trang Thiền Tông.

Có lẽ tiếng chuông ở chùa vang lên trong một khung cảnh mà con người bị chi phối ít nhiều bởi môi trường chung quanh. Dù mọi người đều trang nghiêm lễ lạy không ai nói với ai lời nào nhưng hình như âm thanh của tiếng chuông vừa vang lên đã bị lấn át bởi những tiếng động khác hoặc bởi va chạm với quá nhiều vật cản.Thỉnh thoảng vào các ngày lễ lớn, nhà chùa cũng có thỉnh mấy hồi chuông trống Bát Nhã, tiếng chuông trống trầm hùng ngân vang cũng khiến lòng người nao nao xúc động nhưng cảm giác đó hoàn toàn không như cảm giác khi tình cờ nghe một tiếng chuông thong thả ngân vang lúc mình đang làm một điều gì đó. Tiếng chuông không chờ không đợi,ta nghe nó một cách hững hờ — mà để lại những ấn tượng khó phai trong ký ức ta .

Tiếng chuông đó gợi cho tôi một cảm giác thân thương êm đềm mà có lẽ đã từ lâu tôi không còn bắt gặp.Tiếng chuông dường như đưa tôi đi về một vùng trời bồng bềnh mây trắng chiều hôm, có nắng mông mênh phai vàng nhè nhẹ, có gió mơn man hai hàng tre trúc biếc xanh thấp thoáng mảnh trời trong vắt ở một chốn quê êm ả cuối ngàỵ Tiếng chuông tan loãng trên đầu cây ngọn cỏ sương khói chập chờn cô liêu man mác như những lời thơ chan chứa màu quê.

渡江

幽煙蒼竹雜歸人
高底鐘聲薄暮雲
遠去關山啁哳鳥
呷茶慢慢渡江津

Ðộ giang

U yên thương trúc tạp quy nhân,
Cao để chung thanh bạc mộ vân.
Viễn khứ quan sơn trù triết điểu,
Hạp trà mạn mạn độ giang tân.

(Hạt Cát)

Qua sông

Em về ngõ trúc xanh xanh
Chuông ngân mây trắng mong manh chiều tà
Chim bay ríu rít quan hà
Thong dong hớp một ngụm trà qua sông

Ðang thơ thẩn đếm bước trên đường mòn xóm vắng chiều quê,rồi không dưng nghe được một tiếng chuông thong thả vang lên, hỏi lòng ai không xúc động rưng rưng. Cả đất cả trời dường như lắng động mà quyện lấy cái âm ba ngân vọng chơi vơi ấỵ Bầy chim vừa tung cánh ríu rít bay lên dường như cũng đang vỗ cùng nhịp điệu bổng trầm của tiếng chuông về một phương trời thăm thẳm nàọ Còn ta, đi hết lối mòn xóm quê, ghé vào quán cốc bên đường, hớp một ngụm trà, lắng nghe không gian tĩnh mịch, ta ung dung đợi chuyến đò sang ... Ôi !Tiếng chuông ngân thanh thoát trong một buổi chiều quê! Nhớ thương sao trời đất, âm thanh thuở đó.

Chuông ngân vàng sóng lúa,
Sương khói đọng hoàng hôn.
Bồng bềnh mây du tử,
Hiu hiu lòng nước non.

Tiếng chuông đưa tôi về những đêm rằm tịch lặng, thơm ngát hương trầm, pha lẫn ngọc lan,dạ lý.Tôi nằm ngủ lơ mơ dưới chân Phật Bà, trong Quan Âm Các lộ thiên lồng lộng trời mâỵ Hít thở không khí thơm lành, nghe tiếng chuông ngân văng vẳng bên taị Không gian ấy, thời gian ấy sao mà êm đềm và chậm rãi bình yên biết baọTiếng chuông ngân nga trong giấc ngủ lơ mơ mới thật là kỳ thú, một cảm giác an lành tan loãng trong gió nhẹ thoảng hương tạo ra một thứ không gian trầm tịch vi diệu, tôi đắm mình trong giấc ngủ mơ màng, trong không gian trầm tịch đó.

Đêm thẳm tình mây gió,
Man mác trăng ngọc lan.
Khói trầm thơm tiếng kệ,
Sâu lắng hồi chuông tan.

Thuở ấy tôi chỉ là một con bé 7,8 tuổi đầụ Ðối diện với nhà tôi, cách một khoảnh vườn và quốc lộ 13 là một ngôi chùa nhỏ. Vườn chung quanh chùa nằm sát quốc lộ, rộng vài ba sào đất. Trong vườn trồng vài loại cây ăn trái, bốn bên có rào có cổng. Mặt tiền chùa hướng ra đường, chiếc cổng dẫn vào khuôn viên chùa nằm sát đường, ở chính giữa khu đất. Lối đi từ cổng vào độ vài chục thước. Vào tới sân đánh một cái vòng cung quanh Quan Âm Các mới đến chánh điện. Hồi đó, tôi chẳng để ý chi tới chuyện của người lớn nên hoàn toàn mù tịt về lịch sử của ngôi chùạ Ai lập ra, hồi nào, ai đến ai đi, ai thường hay lui tới ? Tôi chỉ biết là khi tôi bắt đầu biết nhận thức thì ngôi chùa đã nằm ở đấy rồị Gọi là chùa chứ thật ra có lẽ chỉ là một am đường do ai đó tạo lập cho một bậc trưởng thượng trong gia đình an dưỡng tuổi già. Bởi tôi vẫn thường hay sang chơi nhưng ít thấy thiện nam tín nữ nào đến cúng kiến lễ lạy gì cả. Chỉ có một vị sư bà,chúng tôi quen gọi là bà Chín, kinh kệ sớm hôm. Chùa chỉ có một gian. Mái lợp ngói âm dương, vách ván mỏng tanh. Bàn thờ Phật nằm giữa ngay cửa lớn ra vào, vách mặt trước phía trái trổ một khung cửa sổ chấn song nhưng không có cửa để đóng lạị Cạnh cửa sổ kê một bộ ván ngựa gỗ mỏng, chị em tôi thường hay ngủ trên bộ ván nàỵ Vách phải cũng có một khung cửa sổ chấn song, một bộ bàn ghế cũ kỹ được kê sát khung cửạ Sau bàn thờ Phật là hậu liêu được ngăn ra bằng một tấm vách có hai cửa nhỏ hai bên đi vàọ Phía sau lại có hai bộ ván gỗ nằm hai bên lối đị Lối đi mở cửa ra sân sau kê đầy lu, ảng chứa nước dọc hàng hiên. Qua hết mảnh sân con là nhà bếp. Nhà bếp chỉ có mái che và vách lá ba bên chứ chẳng có cửa nẻo gì cả. Ngoài mấy ông lò và ít cái nồi ám khói treo lủng lẳng trên vách, một bộ ván gỗ xấu xí nằm chỏng trơ, một chiếc bàn tròn thấp đã nhẵn mặt kê cạnh chiếc tủ lưới con con, trong có mấy cái chén mấy cái đĩa, chẳng còn gì khác hơn. Chùa cũ kỹ, nhưng có lẽ Quan Âm Các vừa được kiến tạo nên hãy còn mới mẻ lắm. Mái lục giác lợp ngói lưu ly xanh biếc che phía trên, tượng Phật Bà Quán Âm cao gấp rưởi người thật, trắng muốt, đứng trên tòa sen, tay cầm bình nước Cam Lộ và nhành dương, mái cũng khá rộng trụ trên 6 cái cột to, chung quanh chân cột có xây bệ đá lên cao chỉ chừa khoảng trống cho lối đi vào ở phía trước và phía saụ Nền nhà được nâng khỏi mặt đất, có bậc tam cấp đi lên và lát gạch bông mát rượi, thừa thãi chỗ cho hai chị em tôi tha hồ lăn sãi trên tấm chiếu trải sau lưng tượng. Trên bệ đá và chung quanh chân cột chưng bày mấy chậu hoa, kiểng. Có hoa ngâu, hoa chùm nụm, hoa dạ lý, hoa lài, nguyệt quế, hoa mười giờ, hoa móng tay, hoa vạn thọ. Trong các loại ấy tôi thích nhất là hoa dạ lý. Dạ lý có lá nhỏ như lá cây chùm nụm, hoa trắng, cánh li ti và nhọn hơn hoa mai rất nhiềụ Ban đêm hương bay phảng phất ngọt ngàọ Có lẽ vì vậy nên ngườI ta gọi là hoa dạ lý hương chăng? Khoảng sân bên hông chùa còn có một cây ngọc lan rất tọ Hai chị em tôi thường len lỏi trong mấy lùm cây ăn trái, tìm đến cây ngọc lan để hái hoa dâng lên cúng Phật. Hoa ngọc lan hay gọi nôm na là hoa sứ, từng búp hoa trắng muốt nõn nà như ngón tay con gái, tỏa ra một mùi thơm thoang thoảng . Các cô gái vườn quê thuở đó muốn ...điệu đà thường hay hái hoa ngọc lan cài vào mái tóc. Người ta vẫn thường hay nói hoa dạ lý và hoa ngọc lan sống lâu năm sẽ có tinh linh cho nên mấy loại cây đó ưa được trồng trong sân chùạ

Tôi cũng không nhớ rõ vì đâu, dạo ấy hai chúng tôi được lệnh sang chùa ngủ ...cho có bạn với sư bà. Chiều chiều, chị hai tôi và tôi ăn cơm xong là chúng tôi ôm cặp chạy qua . Hồi ấy tôi học lớp Tư hay Ba nên bài vở không nhiềụ Học bài xong, trời chiều hãy còn sáng. Trong khi chị hai tôi lịu địu trong hậu liêu với sư bà hoặc học bài của chị thì tôi hay thơ thẩn trong vườn chùa dưới mấy gốc cây ăn tráị Như ổi, xoài, phù quân. Hồi đó tôi mê trái phù quân lắm. Cái vị chua chua ngọt ngọt của nó hấp dẫn tôi hơn trái trứng cá và chùm giuột. Tôi cũng ưa săm soi mấy chậu hoa, kiểng và đi lang thang trên lối sỏi quanh Quan Âm Các. Có lúc tôi ngồi bệt xuống chân cột Quan Âm Các, mê mẩn ngắm vạt nắng cuối ngày le lói chiếu lên mấy cụm mây trôi lãng đãng trên nền trời trong vắt biếc xanh và tôi mường tượng rằng tiếng chuông của sư bà cũng đang chập chờn bềnh bồng trong những cụm mây ấỵ Tôi thả hồn theo chuông, theo mây tưởng tượng ra những chân trời xa lạ có bà Tiên từ ái áo trắng thướt tha, có nàng công chúa đẹp tuyệt trần đang nằm ngủ say chờ phép nhiệm màu, v.v... Lúc ấy, bao nhiêu nhân vật tôi ưa thích trong truyện cổ tích đều được tôi cho trôi nổi bềnh bồng theo mây hết cả. Khi trời tối hơn chút nữa, chúng tôi đem chiếu ra trải trong Quan Âm Các nằm ngắm trời trăng mây gió và nói chuyện tào laọ Tôi thích nhất là vào những đêm rằm, nằm ngắm mặt trăng tròn dành dạnh treo lơ lững trong khoảng không gian huyền hoặc lấp lánh ánh saọ Cái trí óc bé bỏng của tôi lúc bấy giờ lại đầy ắp những câu chuyện thần tiên. Nhìn ánh trăng loang loáng chiếu xuống cây cành trong vườn tôi cứ tưởng chừng như có ai đem tráng một lớp ngân nhũ lên trên ngàn lá, tưởng chừng như tôi cũng đang là một cô tiên bé bỏng dạo chơi trong vườn Thượng Uyển của bà Tây Vương Mẫu ở cung Giao Trì. Nằm ở đấy, tha hồ cho tôi hít thở không khí thơm lành đầy hương vị nhà thiền mà thuở đó tôi nào có biết. Nằm ở đấy, tôi nghe tiếng chuông ngân nga hòa lẫn tiếng dế giun ru êm trong đêm thâu tĩnh mịch cho đến khi ngủ lơ mơ. Tôi biết là tôi chỉ ngủ lơ mơ thôi, bởi vì khi đêm hôm chầm chậm đi vào sâu lắng hơn thì sư bà sẽ đánh thức, bắt chúng tôi dậy vào bên trong. Thường thì chúng tôi bỏ mặc chiếu ở đấy, mắt nhắm mắt mở chạy a vào bộ ván gõ kê phía trước leo lên ván tiếp tục mơ màng. Mọi vật trầm lắng, tĩnh mịch hơn. Không khí quanh tôi phảng phất hương huyền đàn lẫn với hương hoa ngoài cửa sổ hắt vàọ Tôi đắm chìm trong giấc ngủ cho đến lúc lại chập chờn trong tiếng chuông khuya .

Chuông khuya vang trầm bổng,
Chân vọng tiếng ngân dàị
Lòng nhân gian chợt mở,
Quên sạch nỗi trần aị

***

Thời gian ấy quả thật rất êm đềm đối với tôi, tôi cứ ước ao sao mỗi ngày đều được như thế. Nhưng rồi chuyện sang ngủ đêm bên chùa của chị em tôi chỉ kéo dài đâu được đôi ba tháng cho đến khi gia đình chúng tôi phải dời đổi chỗ ở xa hơn. Và rồi thời gian lại trôi qua một cách tình cờ, càng lớn lên, càng bận rộn với nhiều việc linh tinh khác. Tôi xa dần khung cảnh mái chùa xưạ Trong giấc mơ của tôi nhiều năm sau này vẫn hay thấy lại khung cảnh ngôi chùa nhỏ bé ấỵ Tận thâm tâm, tôi biết đó là ngôi chùa cho tôi nhiều cảm xúc êm đêm tuổi thơ. Nhưng trong giấc mộng tôi không tìm thấy được những hình ảnh cũ, quá nhiều thay đổị Hoa kiểng trong sân không còn được chăm chút xinh xắn gọn gàng ngăn nắp nữạ Thay vào đó là cây cối rậm rạp um tùm, Quan Âm Các và tượng Phật Bà biến đi đâu mất.

Tháng ngày chồng chất, tôi lớn lên lại đi biền biệt quê ngườị Biết bao năm tha hương đất khách, dù rằng tôi cũng có tham gia sinh hoạt tại ngôi Phật tự địa phương nhưng tôi thực sự chưa bao giờ nghe tiếng chuông ngân vang thong thả nào khơi động lòng hoài niệm của tôị Nhớ nhà nhớ quê tôi tìm về nguồn cảm hứng thi ca, văn chương hoài cổ, tôi tò mò tìm kiếm những âm ba quen thuộc của tiếng chuông và tôi bắt gặp ít nhiều tiếng chuông đồng cảm nhưng vẫn thấy những tiếng chuông ấy không trọn vẹn, dường như thiêu thiếu một cái gì. Ðiều đó cũng dễ hiểu, tôi làm sao có thể tìm lại được khung cảnh và tâm thức như thời xa xưa bé bỏng kiạ Nhưng mà rồi, tôi vẫn mơ, mơ một ngày nào được nghe lại tiếng chuông thời thơ ấu ấỵ Cho đến lúc gần đây,tình cờ tiếng chuông của trang nhà Thiền Tông đã dẫn dắt tôi đi về chốn cũ và nhắc nhở tôi ít nhiều dư âm những tiếng chuông xưạ
***
Xưa thật là xưa...Ta hãy lắng nghe tiếng chuông của Thi Phật Vương Duy đời Ðường khi ông về vui thú cỏ cây ở Võng Xuyên.
Là một trong ba đại thi hào lừng lẫy vào thời đại hoàng kim của thi ca Trung Quốc và cả thi ca nhân loại, lại là một mệnh quan triều đình, đồng thời cũng là một cư sĩ, tiếng chuông của ông nhẹ nhàng thanh thoát và cũng mộc mạc giản dị vang lên giữa xóm làng yên ả chiều hôm mây trắng mênh mông, núi xa man mác, lão ngư ông tiều lác đác về thôn. Mây trắng, mây và mây, mây trên núi chiều vàng lãng đãng, mây bàng bạc che kín cửa sài khiến lòng người lâng lâng thoát tục. Mặc ai xa mã náo nhiệt phồn hoa, ông thong dong ngày tháng với cỏ cây hoa lá. Lăng thảo Dương hoa, thâm sơn bạch vân, ngư ông tiều giả, sơn tăng thôn phu v.v...với ông đều là bạn hữụ Ông nghiên cứu Phật học năm 30 tuổi và học thiền với Thiền Sư Ðạo Quang. Ông ăn chay trường. Thi ca ông chất ngất thiền ngôn, Phật tính nên người đời sau tặng ông danh hiệu Thi Phật để phân biệt với Thi Tiên Lý Bạch, Thi Thánh Ðỗ Phủ và Thi Quỷ Lý Hạ.

歸輞川作

谷口疏鐘動
漁樵稍欲稀
悠然遠山暮
獨向白雲歸
菱蔓弱難定
楊花輕易飛
東皐春草色
惆悵掩柴扉

Quy Võng Xuyên tác

Cốc khẩu sơ chung động,
Ngư tiều sảo dục hị
Du nhiên viễn sơn mộ,
Ðộc hướng bạch vân quỵ
Lăng mạn nhược nan định,
Dương hoa khinh dị phị
Ðông cao xuân thảo sắc
Trù trướng yểm sài phi
(Vương Duy)

Về Võng Xuyên làm (*)

Nhẹ nhàng chuông ngân thung lũng
Ngư tiều lác đác dời chân
Núi xa hoàng hôn lãng đãng
Ngõ về mây trắng mông mênh
Cỏ Lăng mềm mại khó vững
Hoa Dương nhẹ hẩng dễ lên
Bờ đông cỏ xuân thắm đượm
Buồn buồn liếp cửa gài then.

Một tiếng chuông khác cũng vào thời nhà Ðường. Ðó là tiếng chuông của Giả ÐảọThời trẻ ông đi thi nhiều lần không đỗ bèn vào chùa làm tăng ở Lạc Dương, pháp danh Vô Bản, đến kinh đô ngụ ở chùa Thanh Long. Vì vậy ta không lạ gì khi tiếng chuông mà ông Giả nghe được là tiếng chuông trong đêm tĩnh mịch, non ngàn núi thẳm nơi mái chùa xưa lẫn khuất đâu đó khi mới sang thụ Nơi mà người thiền nghe dế gáy nỉ non quanh chỗ ngồi, khỉ vượn chuyền cành ngay trên chốn hạc dừng chân, tiếng chuông trầm hùng ngân vọng giữa canh khuya tịch mịch trên sông dường như đã khiến mặt nước rờn rợn sóng xao, màu trăng bàng bạc trên bến soi rọi khắp cùng thiên địa sáng quá, rõ quá làm lầu đá kia cũng toát lên một làn hơi lạnh lẽo, làm người và vật chẳng còn phân biệt đâu là chỗ của riêng aị Ai chủ ai khách, đâu dế đâu người, đâu hạc đâu viên? Cả một không gian im lắng nhưng sống động nhiệm màu theo tiếng chuông khuya ngân vang trầm bổng. Có chăng ai nghe được tiếng chuông này mà lòng không chút rưng rưng ?

早秋寄題天竺靈隱寺

峯前峯後寺新秋
絕頂高窗見沃州
人在定中聞蟋蟀
鶴曾棲處掛猿猴
山鐘夜度空江水
汀月寒生古石樓
心憶懸帆身未遂
謝公此地昔年遊

Tảo thu ký đề Thiên Trúc Linh Ẩn Tự

Phong tiền phong hậu tự tân thu,
Tuyệt đính cao song kiến Ốc Châụ
Nhân tại định trung văn tất suất,
Hạc tằng thê xứ quải viên hầụ
Sơn chung dạ độ không giang thuỷ,
Đinh nguyệt hàn sinh cổ thạch lâụ
Tâm ức huyền phàm thân vị toại,
Tạ công thử địa tích niên dụ

(Giả Ðảo)

Đầu thu gửi về chùa Thiên Trúc Linh Ẩn(*)

Sau trước non ngàn mới vẻ thu,
Cao ngất bên song ngắm Ốc châụ
Người thiền giun dế gáy rỉ rả,
Hạc đậu vượn hầu chuyền lau nhaụ
Hiu hắt nước khuya trầm chuông núi,
Lạnh lùng trăng bãi rợp mái lầụ
Nhớ cánh buồm treo lòng chưa thỏa,
Ông Tạ từng chơi đấy năm naọ

Cùng thời với thi Phật Vương Duy, ta còn nghe được một tiếng chuông khác của Mạnh Hạo Nhiên. Mạnh Hạo Nhiên cũng là một đại thi hào của thời Thịnh Ðường, là người mà cả Vương Duy, Ðỗ Phủ, Lý Bạch đều kính trọng. Ông chuộng khí tiết nên hầu hết cuộc đời ẩn cư ở Lộc Môn. Thi ca của ông chan hòa hình ảnh u cư của người ẩn dật.
Tiếng chuông chùa núi văng vẳng hư không trên đường về Lộc Môn trong buổi chiều tà đã khơi dậy nỗi niềm bát ngát của thi hào Mạnh Hạo Nhiên. Bến Ngư Lương kẻ qua người lại tranh nhau ồn áo náo nhiệt đã chẳng ảnh hưởng gì đến tâm tình của người ưa thanh nhàn u tịch, bởi vì ở Lộc Môn đã có vầng trăng bàng bạc chiếu soi đầu cây ngọn cỏ sương khói lững lờ đang chờ ông. Lộc Môn ấy là chốn ẩn cư tịch mịch, cửa đá nẻo tùng quanh năm quạnh quẽ chỉ đón nhận bước chân của khách ưa chuộng thói tiêu dao tự tại lui tớị

夜歸鹿門山歌

山寺鳴鐘晝已昏
漁梁渡頭爭渡喧
人隨沙岸向江村
余亦乘舟歸鹿門
鹿門月照開煙樹
忽到龐公棲隱處
巖扉松徑長寂寥
唯有幽人自來去

Dạ quy Lộc Môn ca

Sơn tự minh chung trú dĩ hôn,
Ngư Lương độ đầu tranh độ huyên.
Nhân tùy sa ngạn hướng giang thôn,
Dư diệc thừa chu quy Lộc Môn.
Lộc môn nguyệt chiếu khai yên thụ,
Hốt đáo Bàng Công thê ẩn xứ,
Nham phi tùng kính trường tịch liêu,
Duy hữu u nhân tự lai khứ.
(Mạnh Hạo Nhiên)

Khúc hát đêm về Lộc Môn(*)

Ngày tàn chùa núi tiếng chuông ngân,
Tranh vượt Ngư Lương lắm rộn ràng.
Người theo bờ cát về xóm bến,
Ta cỡi con thuyền xuôi Lộc Môn.
Lộc Môn trăng chiếu ngời cây cỏ,
Bỗng thấy Bàng Công chốn ẩn thân.
Cửa đá nẽo tùng luôn quạnh quẽ
Lui tới dành riêng kẻ chuộng nhàn .

Một thi nhân khác với tiếng chuông vang lên trong nắng hồng sương mai núi sâu rừng thẳm, đường lối quanh co vào cổ tự vắng vẻ thâm u, hoa lá che kín cửa thiền khiến khách ngẩn ngơ nhìn lại bốn bề, chỉ thấy chim chóc rộn ràng với ánh sơn quang, thấy bóng nước trong ao đầm yên tĩnh lặng lờ chẳng màng chi tới buồn vui nhân thế. Ðất trời tưởng chừng như vắng bặt trong cái vận chuyển không ngừng, nhưng không phải vậy, tuy thinh không vắng bặt mà đầy ắp diệu âm. Có ai đồng ý với tôi chăng ? Tiếng chuông vang lên trong không gian tĩnh mịch ấy cũng là một diệu âm. Ðó là tiếng chuông của Thường Kiến,thi nhân đời Ðường trong bài “Ðề Phá Sơn tự hậu thiền viện”.

題破山寺後禪院

清晨入古寺,
初日照高林。
曲徑通幽處,
禪房花木深。
山光悅鳥性,
潭影空人心。
萬籟此俱寂,
惟聞鐘磬音。

Đề Phá Sơn tự hậu thiền viện

Thanh thần nhập cổ tự ,
Sơ nhật chiếu cao lâm .
Khúc kính thông u xứ ,
Thiền phòng hoa mộc thâm .
Sơn quang duyệt điểu tính ,
Đàm ảnh không nhân tâm .
Vạn lại thử câu tịch ,
Duy văn chung khánh âm .
(Thường Kiến)

Ðề thiền viện sau chùa Phá Sơn(*)

Sớm mai vào thăm chùa cổ,
Rừng cao chơm chớm nắng hồng.
Lối quanh núi đồi lặng lẽ,
Cỏ hoa che kín thiền phòng.
Ánh núi ca vui chim chóc,
Bóng đầm chẳng bận tấm lòng.
Muôn tiếng thinh không vắng bặt,
Chỉ nghe ngân vọng khánh chuông.
***

Ðấy là một vài tiếng chuông của người xưa trong kho tàng thi ca Trung Hoạ
Trở về với thi ca hoài cổ Việt Nam ta, ta hãy ghé mắt, lắng tai nghe một tiếng chuông gần hơn, khoảng vài trăm năm sau Thi Phật nhà Ðường, Vua Phật Trần Nhân Tông đời Trần của Việt Nam tạ Một đấng quân vương, một bậc hùng tài vĩ lược, một người đã từng nắm trong tay quyền uy tối thượng, đứng đầu một triều đại làm kinh hồn khiếp vía đội quân viễn chinh hùng mạnh bậc nhất thế giới vào thế kỷ 13, đã từng sống trong điện ngọc cung son, rồi sau cùng là Tôn Tổ sáng lập nên thiền phái Trúc Lâm trên đỉnh Yên Tử vẫn còn kế tục cho đến bây giờ. Thân danh như thế, uy quyền như thế ...vậy mà tiếng chuông để lại trong tâm hồn Ngài, trong thi ca Ngài cũng lại là tiếng chuông ngân vang trên sông nước chiều hôm bóng tà cỏ áy, trong chốn thâm sơn tĩnh mịch lá úa hoàng hôn. Tiếng chuông mộc mạc đơn sơ mà giao hòa cùng khắp đất trời, có năng lực thẩm thấu tận ngọn nguồn tâm cảm, có công dụng phá tan ám chướng si mê. Tiếng chuông giản dị như chân lý thiền " Cơ tắc xan hề khốn tắc miên – “Ðói cứ ăn đi, mệt ngủ liền” của một Thiền Tổ gióng lên hẵn nhiên là ẩn tàng diệu dụng thâm sâụ

武林秋晚

畫橋倒影蘸溪橫
一抹斜陽水外明
寂寂千山紅葉落
濕雲和露送鐘聲

Vũ Lâm Thu Vãn

Hoạ kiều đảo ảnh trám khê hoành
Nhất mạt tà dương thuỷ ngoại minh
Tịch tịch thiên sơn hồng diệp lạc
Thấp vân hoà lộ tống chung thanh
(Trần Nhân Tông)

Chiều thu làng Vũ Lâm(*)

Suối khe lồng bóng cầu treo,
Long lanh ngấn nước nắng chiều nghiêng soị
Núi non quạnh quẽ lá rơi,
Phôi pha sương khói mây trôi chuông rền.

Và cũng lại là mây, tiếng chuông bao giờ cũng ngân vọng xa xăm, tưởng chừng như có thể tan loãng ra trong những áng mây bàng bạc khiến cho mây đã bồng bềnh càng thêm nhẹ tênh, càng thêm bồng bềnh càng đưa lòng người phiêu phiêu vô trước.
Tiếng chuông ngân vang từ một ngôi chùa cổ ở thâm sơn cùng cốc phải chăng nhắc nhở ta rằng nơi sâu thẳm nước non kia dường như đang tàng ẩn một chân lý huyền nhiệm khó thể kiếm tìm nào đó mà thật ra con người sống nơi ấy chẳng hề phí công tìm kiếm điều gì. Trăng ngàn gió núi, mây nước trời không, tặng vật của thiên nhiên trước mắt đã là chân lý muôn đời có sẵn.
Nếu không phải vậy,sao một ông tăng hỏi thiền sư Triệu Châu :
- Chân lý tối thượng là gì ?
Và thiền sư trả lời:
- Cây bách trước sân...

諒州晚景

古寺淒凉秋靄外
漁船蕭瑟暮鐘初
水明山靜白鳥過
風定雲閒紅樹疎

Lạng Châu Vãn Cảnh

Cổ tự thê lương thu ải ngoại,
Ngư thuyền tiêu sắc mộ chung sơ.
Thuỷ minh sơn tĩnh bạch điểu quá,
Phong định vân nhàn hồng thụ sơ.
(Trần Nhân Tông)

Cảnh chiều Lạng Châu(*)

Mây thu lạnh lẽo chùa xưa
Thuyền ngư xao xác thoảng đưa chuông chiều
Cò bay non nước quạnh hiu
Gió yên mây nhẹ liêu xiêu lá hồng.

Tiếp theo tiếng chuông của vua Phật Trần Nhân Tông, tôi tình cờ bắt gặp tiếng chuông của một bậc hào sĩ, giữa ải quan mắng con chớ khóc lóc theo nhi nữ thường tình mà hãy lo gầy dựng nên công nghiệp lẫy lừng để trả thù nhà nợ nước, là đấng sinh thành của một khai quốc công thần nhà Hậu Lê - Triều đại khiến quân xâm lược nhà Minh phải cuốn gói chạy dàị Ðó là Nguyễn Phi Khanh, bài thơ này của ông nằm trong phần phụ lục Ức Trai thi tập do phủ Quốc vụ khanh đặc trách văn hóa ấn hành năm 1972

Tiếng chuông chiều của Nguyễn Phi Khanh gióng lên ở chốn làng quê. Nhìn bóng tùng khóm trúc phất phơ. Nâng chung rượu ngắm màu thu man mác. Trời rộng trăng ngàn, mây cao nhạn tít, lang thang gậy trúc dạo bước chiều hôm bỗng nghe một tiếng chuông ngân lờ lững. Lòng nhân thế chợt lâng lâng quên đi phiền toái, phên trúc khép rồi là cách biệt nhân gian.

村居

松筠三徑在
歲晚薄言歸
把酒看秋色
攜筇步夕暉
雲空山月出
天闊塞鴻飛
忽聽昏鐘報
呼童掩竹扉

Thôn cư

Tùng quân tam kính tại
Tuế vãn bạc ngôn quy
Bả tửu khan thu sắc
Huề cùng bộ tịch huy
Vân không sơn nguyệt xuất
Thiên khoát tái hồng phi
Hốt thính hôn chung báo
Hô đồng yểm trúc phi
(Nguyễn Phi Khanh)

Ở quê(*)

Bóng tùng xanh ba dãy,
Năm hết gửi ít lời
Ngắm thu nâng chén rượu
Chống gậy dạo chiều lơi
Mây cao trăng lấp ló
Trời rộng nhạn chơi vơi
Bỗng nghe chuông chiều vọng
Bảo trẻ gài phên thôị

Và tiếng chuông tiếp theo là của một người họ Nguyễn vốn là con cháu ngoại tộc họ Trần, người từng một thời oanh liệt giúp nhà Hậu Lê dựng nghiệp, lừng lẫy với bài Bình Ngô Ðại Cáo, sau mười năm gian khổ kháng chiến chống quân Minh được liệt vào hạng đệ nhất khai quốc công thần, được phong tước Quan Phục hầụ Ðó là một trong những con người tài ba lỗi lạc của lịch sử mà năm tháng cuối đời lại bị một nỗi oan khiên bi thảm trong vụ án Lệ Chi Viên. Nguyễn Trãi là nhà văn hóa, nhà chính trị, nhà quân sự và một nhà tư tưởng lớn mà cả cuộc đời đã tận tụy lo cho dân, cho nước.

Tiếng chuông của Nguyễn Trãi trong thời gian này có lẽ là lúc ông đã về trí sĩ ở Côn Sơn, huyện Chí Linh tỉnh Hải Dương năm 60 tuổị Phải chăng đấy là tiếng chuông chùa Côn Sơn, nơi mà Băng Hồ tướng công Trần Nguyên Đán, ông ngoại nhà thơ đã sống ẩn dật ở đó và cũng là nơi mà một phần tuổi ấu thơ của ông đã trải quạ

Trai phòng vắng lặng mưa gió suốt đêm thê lương ảm đạm, gối khách ngẩn ngơ nghe tiếng mưa rơi giọt giọt đếm canh tàn, nghe khóm trúc xạc xào cọ vào song cửa, tiếng chuông vang lên trong giấc điệp mơ màng khiến tâm tư con người không thể an nhiên chìm vào giấc ngủ say sưạ Cảnh này tình này, u tịch nào hơn, phải chăng đây là một tiếng chuông cảnh tỉnh, quan trường sớm nắng chiều mưa, phú quý hiển vinh rồi cũng như mây trôi nước chảỵ Án Lệ Chi Viên chỉ là một cái cớ của những sự tranh dành quyền lực chốn cung đình thâm sâu bí ẩn. Than ôi ! Công hầu khanh tướng ! Cho dù truyền thuyết rắn báo oán chỉ là một tấm bình phong che đậy những âm mưu chính trị nhất thời nhưng nó cũng đã soi rõ tính chất vô thường của vạn vật.

聽雨

寂寞幽齋裡
終宵聽雨聲
蕭騷驚客枕
點滴數殘更
隔竹敲窗密
和鐘入夢清
吟餘渾不寐
斷續到天明

Thính Vũ

Tịch mịch u trai lý,
Chung tiêu thính vũ thanh.
Tiêu tao kinh khách chẩm!
Điểm trích sổ tàn canh.
Cách trúc xao song mật,
Hoà chung nhập mộng thanh.
Ngâm dư hồn bất mị,
Đoạn tục đáo thiên minh.
(Nguyễn Trãi)

Nghe Mưă*)

Mơ màng phòng trai vắng lặng,
Suốt đêm nghe tiếng mưa rơi
Giật mình xác xao gối khách
Ðếm canh từng giọt chơi vơi
Khóm trúc xạc xào song cửa
Chuông ngân mộng mị bồi hồi
Ngâm vịnh chán còn chưa ngủ
Nối,ngưng cho đến sáng trời

Gần với thời đại chúng ta hơn, có tiếng chuông của một thi sĩ tiền bối ảnh hưởng ít nhiều triết lý thiền môn. Cố thi sĩ Quách Tấn (1910 – 1992) là một trong Bàn thành tứ hữu (dân Bình Định gọi Hàn Mặc Tử là Long, Chế Lan Viên là Phượng , Quách Tấn là Quy và Yến Lan là Lân), là người đại diện cuối cùng của trường phái thơ cổ điển Việt Nam tiếp theo thi sĩ Tản Đà. Tiếng chuông chùa đối vớI ông là một âm điệu nhu nhã thiêng liêng văng vẳng từ tiềm thức thâm sâu nên tiếng chuông thường hay trỗi dậy mỗi khi ông trông thấy phong cảnh u tịch của chùa chiền non nước ...

“Trăng lên đồi Trại thủy
Chuông khua ngời âm ba
Bồi hồi mây khóa viện
Sân Bồ đề sương sạ”

Tiếng chuông trong hồn cố thi sĩ Quách Tấn là tiếng chuông mơ hồ nhận diện một cõi nhân gian hư ảo, chuông đã tạnh rồi nhưng không gian không ngừng âm ba của tiếng ngân trầm tịch, ngân mãi,ngân mãi với gió ngàn mây trắng chiều hôm...

Gió ru hồn mộng thiu thiu
Chuông chùa rơi rụng bóng chiều đầy non."

Tiếng chuông rơi trong bóng chiều, rơi xuống cõi
lòng nhân thế khiến tâm hồn con người thêm lãng đãng,niềm mây nước mênh mông,dạt dào tình cố
cựu ...

Mây nước nhuốm phong trần
Nơi đâu tình cố nhân
Những đêm buồn tỉnh giấc
Chùa cũ tiếng chuông ngân."

Chùa cũ, chùa cổ, mái chùa thấp thoáng tỏ mờ trong áng mây trắng bàng bạc xa xăm của bậc ẩn giả hạc nội mây ngàn tháng ngày phong nguyệt tiêu dao như hư như thực, tiếng chuông ngân vang như có như không. Kìa những vòng sóng long lanh trên hồ mây biếc liễu, vòng sóng hay âm ba của tiếng ngân vang vọng, vang vọng mãi ngàn năm. Có là không mà không cũng không nốt.

Chùa ẩn non mây trắng
Bóng in hồ liễu xanh
Mai chiều chuông đã tạnh
Vòng sóng còn long lanh."
(Giọt trăng – Quách Tấn)

Lại thêm tiếng chuông của một thi sĩ thiền sư hiện đại, tuy bây giờ ông chẳng phải là một thiền sư đầu tròn áo vuông như ngày trước nhưng dù thế nào đi nữa, tiếng chuông trong thi ca, trong tâm hồn của ông vẫn đầy hơi hướm mê ngộ vọng chân, vẫn bâng khuâng khơi động tâm tư người ta tới tận cùng sâu thẳm.
Ta hãy nghe tiếng chuông ngân vọng theo sóng nước đêm trăng, màu thu bàng bạc, một chiếc thuyền con buông lái, trăng và chuông tan loãng vào nhau đi về cõi xa xăm tịch tĩnh. Hư vô chìm ngập không gian, đâu bến đâu bờ ?

Thuyền ai buông lái đêm rằm
Sông thu ngân thoảng chuông trăng rì rào ...
(Ðộng hoa vàng - Phạm Thiên Thư)

Chao ôi ! Hạt thiên thư ! Hạt thiên thư !Tiếng chuông vang vọng chơi vơi dần dần thấm đẫm vào từng hạt bụi của thế giới nàỵ Ôi ! hạt bụi nhỏ nhoi nhưng mà một khi thấm đẫm tiếng chuông ngân nó có khả năng làm đảo lộn diện mục của vũ trụ, đó chính là nguyên nhân tạo tác nên nỗi thiên thư bồng bềnh. Có phải thế chăng, hỡi bác Thiên Thư ? (Vạc rằng hỡi bác Thiên Thư, mặc chi cái áo thiền sư ỡm ờ ?)

Chuông ngân chiều lặng trầm tư
Tiếng lơi đẫm hạt thiên thư bềnh bồng
(Ðộng hoa vàng - Phạm Thiên Thư)

Và sau rốt,nói đến âm ba của những hồi chuông kim cổ mà quên nhắc tới tiếng chuông Hàn Sơn Tự quả là một thiếu sót lớn laọ
Hàn Sơn Tự là một cổ sát (cảnh chùa xưa) nổi tiếng ở phía Tây trấn Phong-Kiều thuộc tỉnh Tô Châu,Trung Quốc. Ðược xây dựng vào niên hiệu Thiên-Giám đời Lương (502-519) và đã được đặt tên là Diệu Lợi tự. Về sau chùa được gọi là Phong Kiều tự vì ở gần cầu Phong Kiềụ Đến đời nhà Đường vì có hai thiền sư là Hàn San và Thập Đắc đến trụ trì ở đó nên chùa lại được đổi tên là Hàn San tự. Chùa từ thời đó đến nay đã trải qua nhiều lần trùng tu nên không còn giữ được kiến trúc ban đầu nữạ Nếu so với các ngôi chùa khác ở Trung Quốc thì chùa Hàn San không có gì đáng kể về mặt kiến trúc nhưng lại rất nổi tiếng nhờ có bài thơ Phong Kiều Dạ Bạc của Trương Kế.
Đây, tiếng chuông Hàn Sơn Tự, tiếng chuông trên bến Phong Kiều, trong lòng kẻ lữ thứ, đêm dài nằm trên thuyền nghe quạ kêu sóng vỗ, ngắm đèn chài leo loét sông khuya đắm chìm trong trăng tà sương lạnh mà ngậm ngùi thân thế, tất cả những thứ đó phủ trùm lên vạn vật một cảnh sắc thê lương nhưng tiếng chuông ngân tình cờ nửa đêm đã làm lữ khách ấm lại tấc lòng cô quạnh, đã khơi dậy hứng thú cho một giai thoại thi ca còn được truyền tụng ngàn năm. Ta hãy lắng nghe tiếng chuông này với tấm tình của một kẻ tha hương linh đinh sóng nước quê người mới thấm thía hết nỗi niềm của nó.

楓橋夜泊

月落烏啼霜滿天
江楓漁火對愁眠
姑蘇城外寒山寺
夜半鐘聲到客船

Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên
Giang phong ngư hoả đối sầu miên
Cô Tô thành ngoại Hàn San Tự
Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền

Bài thơ này đã có rất nhiều thi sĩ tiền bối dịch theo nghĩa chính rồi, tôi muốn thổi cho nó một luồng gió mới mát mẻ nên xin phóng dịch lại theo ý riêng gọi là hoài niệm cổ nhân vậỵ

Quạ kêu sương lạnh trăng tà.
Đèn chài giấc muộn la đà bến sông.
Chùa Hàn trầm bổng hồi chuông.
Nửa đêm gọi khách bềnh bồng Cô Tô.
***

Trên đây chỉ là một vài tiếng chuông tiêu biểu kim cổ đó đây mà tôi biết được và nảy sinh niềm cảm khái với nó. Hẳn nhiên là còn hằng hà sa số tiếng chuông khác mà tôi chưa có cơ hội được nghe, vì vậy không tránh khỏi điều khiếm khuyết. Nhưng dù thế nào, nói tóm lại, nhân thế cổ kim đã gióng lên rất nhiều hồi chuông trầm bổng, người gióng chuông và người nghe không ai giống ai nhưng âm điệu bổng trầm của tiếng chuông thì muôn đời không khác.Tâm hồn của nhân gian cao khiết khinh an thì tiếng chuông là một âm giai thanh nhã dẫn đưa tới con đường giải thoát. Tâm hồn đầy si mê sân hận lọc lừa thì tiếng chuông là một âm thanh lanh lảnh dụng công thức tỉnh vô minh. Khi ông Huỳnh Trung Chánh viết rằng: “Tuy thiền tông tuyên bố là " bất lập văn tự, giáo ngoại biệt truyền" và phủ nhận mọi hình thức lễ bái, mà tiếng chuông, tiếng mõ, tiếng khánh, tiếng tụng niệm, tiếng hét... của chư thiền tổ đều hàm chứa một diệu dụng vô song. Theo sơ tổ, rung động của âm thanh có thể tạo nên những sự rung động sâu xa nơi tâm thức. Âm điệu tán tụng đúng mức có diệu dụng thức tỉnh kẻ mê đắm dục lạc, hóa giải tham sân si, trao truyền an lạc. Nhịp mõ khoan thai phá tan loạn động, hồi trống dồn dập triển khai tinh tấn, và tiếng chuông thanh thoát nhiệm mầụ Âm ba đặc thù của tiếng chuông : ngân nga, bàng bạc, trầm sâu, xoáy chuyển, có công năng thẩm thấu tận đáy nguồn tâm thức, vừa cao vút thông suốt tam thiên, vừa xuyên thủng cõi u minh địa ngục. Điều đó đã giải thích tại sao, tiếng thác đổ ầm ỉ, tiếng trời long đất lở, tiếng trống kèn rầm rập của ba quân... không lay chuyển chư thiền sư trong cơn đại định, nhưng một tiếng chuông nhỏ lại có diệu dụng thức tỉnh vị ấỵ..” Trong truyện ngắn Tan Loãng Trong Mây ắt hẳn ông đã chiêm nghiệm được diệu lý đó.

Và như thế,mặc ai nghe ai không nghe, tiếng
chuông vẫn làm đủ bổn phận của nó, vẫn hy vọng rằng một sớm một chiều nào đó mọi người đều nghe ra tiếng bổng trầm nhu nhã làm chấn động tâm tư và người ta sẽ nhớ ngẩn nhớ ngơ khi không gian vắng bặt tiếng chuông.

Cuối cùng xin mượn 4 câu thơ của Thiền Sư Viên Học thời nhà Lý để kết thúc bài viết tản mạn lan man nàỵ

聞鐘

六識常昏終夜苦
無明被覆久迷慵
晝夜聞鐘開覺悟
懶神靜卻得神通

Văn chung

Lục thức thường hôn chung dạ khổ,
Vô minh bị phú cửu mê dung.
Trú dạ văn chung khai giác ngộ,
Lãn thần tĩnh khước đắc thần thông

(Viên Học Thiền Sư)

Nghe chuông(*)

Sáu trần ám ảnh khổ đêm trường
Tối tăm che lấp mãi mơ mòng
Nghe chuông sớm tối lòng khai mở
Hết lười thì sẽ được thần thông

Hạt Cát


(*) Bản dịch Hạt Cát
Sách tham khảo
- Vương Duy chân diện mục – Vũ Thế Ngọc. Eastwest Institute Press.California 1987.
- Văn học đời Trần – Ngô Tất Tố.
- Văn học đời Lý – Ngô Tất Tố.
- Ðường Thi Nhất Thiên Thủ - Lê Nguyễn Lưụ Nhà xuất bản Thuận Hóa 1997.
- Giọt trăng – Quách Tấn. Quê Mẹ Paris 1984.
- Phạm Thiên Thư – Ðộng Hoa Vàng.
- Ức Trai Tập. Phủ Quốc Vụ Khanh Đặc Trách
-Văn Hoá 1972

Đóa Hoa Nghìn Trùng - Hạt Cát

Hạt Cát

Một đoá hồng duy nhất,
Xin gửi tặng người xưa.

Vy nhìn đăm đăm vào bức ảnh của Thành. Nàng cố tìm ra một đường nét quen thuộc nào mấy mươi năm về trước. Trong trí tưởng nàng, nàng chỉ thấy có hình ảnh một chàng thư sinh tuấn tú, người dong dỏng cao, khuôn mặt hơi dài, tóc luôn hớt ngắn, làn da ngăm và một đôi mắt sáng. Thế thôi. Không còn gì để cho nàng mường tượng nữa. Ðâu rồi cái nét tuấn tú và đôi mắt tinh anh quen thuộc. Nàng phải …nhắm mắt lại…mường tượng rồi mở ra nhìn thật nhanh vào bức ảnh nhiều lần mới thấy được đường nét ngày xưa từ từ hòa nhập vào hiện tại, đúng là anh chàng rồi.

Cái phũ phàng của thời gian đã xóa đi những nét thanh cảnh trên khuôn mặt ấy, thay vào đó là vết hằn, là nét ưu tư trầm mặc gian nan cực khổ kiếp nhân sinh. Bao nhiêu năm trời ngồi trên ghế nhà trường thời áo trắng ngây thơ, nàng không có ấn tượng nhiều về các bạn trai bởi thuở ấy ngôi trường nàng theo học được phân thành hai cơ sở cách nhau khoảng một cây số, một nơi dành cho nam sinh và một cho nữ sinh, chỉ khi lên lớp 12 là đám con gái mới phải kéo sang trường Nam để được bố trí ngồi chung với các bạn nam. Nàng cũng không nhớ là nàng đã quen mắt với diện mạo của Thành trong dịp sinh hoạt chung nào, nhưng đường nét của khuôn mặt Thành vẫn còn lưu lại đâu đó trong đáy mắt chìm khuất của nàng. Cái họ của Thành có lẽ hơi đặc biệt nên nó cũng rơi vào trong một góc nào đó của ký ức nàng và nằm yên ở đấy để bây giờ khi nhắc đến tên các bạn trai thời ấy, cái tên đầu tiên xuất hiện trong đầu nàng là tên của Thành. Nàng cho đó là một việc tình cờ vì tên của anh ta dễ nhớ thế thôi.

Vy không ngờ được nghe Tân - một bạn học cùng với Thành thuở ấy, người vẫn thường xuyên thư từ qua lại với nàng trong nhóm bạn hữu cựu học sinh mới liên lạc được nhau trong thời gian gần đây - cho hay là Thành biết …rất nhiều về nàng, vì ngày xưa Thành từng là người… dành lòng ưu ái cho nàng một cách …âm thầm. Tân lại cho biết rằng Thành hiện giờ khá thành đạt, tiếng tăm và địa vị xã hội của chàng cũng không phải là khiêm nhường, nhưng tài năng và trí tuệ của chàng chưa được tận dụng đúng mức, chàng như con rồng đang nằm trong ao cạn không thể vẫy vùng cho thỏa chí bình sanh, có lẽ vì vậy mà lúc nào chàng ta cũng mang đầy nét ưu tư trên diện mạo. Vy cố moi móc trí nhớ để trở về thời gian mọi việc xảy ra dạo ấy nhưng nàng đành chịu, không thể nào nhớ được gì nhiều hơn, tháng ngày trôi qua đã quá lâu rồi. Nàng cứ thắc mắc tự hỏi nhiều lần có phải thật như anh chàng Tân nói là ngày xưa Thành từng …nhớ trộm thương thầm nàng hay không, sao nàng không hay biết một mảy may nào hết, Thành có nhầm lẫn nàng với ai khác chăng? Vy hỏi đi hỏi lại mấy lần Tân đều xác nhận rằng việc ấy là thật, Tân cười hì hì trong email, bảo Vy nên gửi email về thăm Thành và Tân cẩn thận gửi cả địa chỉ email của Thành cho nàng. Tân nói là Thành trông thư của nàng lắm. Vy đắn đo không ít, nếu thật đúng là ngày xưa Thành từng là người dành một mối tình cảm cho nàng thì không sao, nhưng nếu không phải thì …vô duyên cho nàng biết mấy, mà cái anh chàng Tân này cũng kỳ …cục, sao không bảo Thành gửi thư cho nàng trước mà lại bảo nàng. Nàng không ngại viết thư nhưng lại ngại cái phản ứng của đối phương, liệu Thành có thực sự mong đợi thư của nàng như lời Tân nói chăng. Ðắn đo mãi, cuối cùng rồi Vy cũng bấm nút send cái email đi với lời thăm hỏi chung chung giữa bạn bè với nhau.

Thư gửi đi rồi,Vy băn khoăn chờ đợi. Một tuần lễ trôi qua không thấy gì, nàng nghĩ rằng thư đã không tới tay Thành được vì một lý do nào đó. Nàng cho Tân biết điều này và nhờ Tân nhắn hộ nàng nếu như họ có điện thoại cho nhau. Cả hai – Thành và Tân - đều ở tại nước nhà và vẫn thường lui tới sinh hoạt với nhau trong nhóm cựu học sinh . Phần Vy sau khi rời trường nàng bận bịu đời sống của gia đình riêng một thời gian rồi sau đó nàng ra đi định cư ở Hoa Kỳ từ nhiều năm nay. Trong suốt thời gian ấy nàng cũng không từng gặp lại bất cứ bạn bè nào kể từ lúc rời trường mãi đến bây giờ .Ngày xa xưa ấy, nàng cũng không được biết Tân vì Tân không cùng ban, không cùng lớp dù là cùng niên khóa. Cả nhóm cựu học sinh, một số ở nước ngoài, một số trong nước liên lạc được với nhau cũng nhờ Tân và Tuân. Tuân hiện ở Hoa Kỳ cũng như nàng, là người đảm đương nhiệm vụ …bao đồng lo lắng cho trang nhà của nhóm cựu học sinh ở nước ngoài, Tuân vốn là bạn thân thiết với Tân hồi nọ nên cả hai cũng thường liên lạc với nhau qua email, Vi biết được Tân qua Tuân. Nhờ cái trang nhà cựu học sinh này mà bạn bè ngày xưa tưởng như tản mát mất nhau hết bỗng dưng có thể liên lạc lại được nhau một cách dễ dàng. Mấy mươi năm tha phương, ngó quanh ngó quất chẳng tìm ra được một bạn hữu thời áo trắng nào, một đồng hương nào để mà chuyện vãn những khi quạnh quẽ, Vy thật là buồn quá đỗi. Ngoài những người nàng phải giao tiếp hàng ngày trong quan hệ thương mại, Vy không có một người bạn thân thiết nào để nàng có thể thổ lộ nỗi niềm ấm lạnh tha phương một cách thoải mái cả. Bạn bè của nàng cùng trong giới yêu thích sinh hoạt thi ca nghệ thuật thì không thiếu, nhưng không có mấy người chịu …xắn tay áo xông pha trên thương trường như nàng, lại thêm một nỗi là ai cũng tha phương, lâu lâu ới một tiếng xem bạn có …bình an không rồi thì mạnh ai nấy … bận bịu sinh nhai, và nàng ở trong cái cương vị của mình cũng không thể nào nhỏ to với bất cứ ai những vấn đề …đau đầu của thương mại. Còn bạn bè trong giới làm thương mại như nàng tại địa phương này thì lại cũng …không có một người nào có thể xem là …đồng cảm để mà tâm sự. Sinh hoạt cùng một nghiệp vụ thương mại với nhau, người ta chỉ chờ chực… có kẻ…dậu đổ để bìm dễ dàng có cơ hội mà leo lên, cho nên khi có chuyện …rắc rối xảy ra thì chỉ bản thân mình âm thầm …cắn răng chịu đựng mà thôi, nào ai dám hở môi than thở với người khác.Vì vậy khi mới bắt đầu được biết cái trang nhà này qua một cựu giáo sư của trường giới thiệu rằng do học trò ông chủ trương, Vy mừng rỡ như bắt được vàng, nàng vội vả gửi email liên lạc ngay với Tuân, và khi thấy Tuân cùng một họ với Thành, Vy đã nửa đùa nửa thật hỏi Tuân một cách vô thưởng vô phạt rằng hai người có …họ hàng gì với nhau chăng, không ngờ Tuân lại cho biết Thành là em con nhà chú của chàng ta. Rồi Vy quen biết, qua lại trao đổi email với Tân cũng do cái tính…tò mò pha lẫn chút…nghịch ngợm khôi hài cố hữu của nàng. Thấy Tân nói chuyện với các bạn qua hộp thư chung của nhóm cựu học sinh với ngôn từ có pha lẫn ít nhiều đạo vị, lại hay đem lời dạy dỗ của mẹ hiền mà khuyên nhủ bạn bè, nên Vy… đâm ra …tò mò, muốn …biết anh chàng Tân này thực sự có phải là người…tri hành… hợp nhất hay chăng, nàng bèn gửi một cái thư …bắt chuyện, không ngờ ngoài những đặc tính trên, Tân lại còn có một đầu óc …trào lộng tế nhị rất phù hợp với tính chất ...tiếu ngạo, nghịch ngợm ...ngầm của Vy nên nàng …chịu khó …ngồi gõ email trao đổi với Tân thường xuyên hơn những bạn khác.

Vy thầm cảm ơn sự tiến bộ của khoa học, cảm ơn… cái đầu cực kỳ thông thái của những con người đã khổ công phát kiến biết bao điều tốt đẹp tiện lợi để cống hiến cho nhân loại. Ôi! Vui biết bao khi hai người bạn ở cách nhau nửa vòng trái đất chỉ trong một tích tắc là có thể hiểu được rõ ràng những tư tưởng, tình cảm ở trong tâm thức của bạn mình. Và cũng cảm động biết mấy khi một sáng nọ thấy tên họ của một người bạn mấy mươi năm mình không gặp, không nghe, không biết bất cứ một tin tức gì chợt hiện ra lừng lững ở trước mặt mình trên ô kính vuông vô tri giác, cảm động hơn nữa, cái tên ấy lại là của một người ở vào thời điểm mấy mươi năm về trước đã từng ôm ấp mối tình si đơn phương lặng lẽ với mình mà mình mới vừa biết được.Vy nghe lòng bàng hoàng ngơ ngẩn, dù bây giờ ai nấy cũng có màu tóc muối nhiều hơn tiêu, ai nấy cũng đều nặng gánh cùng gia đình và xã hội không kể là trong hay ngoài nước. Khi nghe Thành nhắc lại những sở thích nổi bật của mình vào cái thời thơ ngây trong sáng ấy, Vy mới chịu nhìn nhận rằng Thành đã không nhầm lẫn nàng với ai khác,mà trớ trêu thay, Vy lại là người đã quên mất cái sở thích …dở hơi ở lứa tuổi bồng bột kia, nếu không nhờ Thành nhắc lại Vy cũng không nhớ được đã có một thời nàng yêu thích những điều ấy, mà lạ là cho đến bây giờ nàng vẫn còn giữ cái sở thích này nhưng nàng không cảm nhận được rằng nó đã theo nàng dai dẳng trong bao nhiêu năm trời một cách kín đáo. Thành nói với Vy rằng những điều Tân cho Vy biết về tình cảm của Thành đối với nàng khi xưa đều là sự thật, chỉ vì Thành kín đáo quá, chẳng dám nói năng gì, và nàng lại vô tình nên không hề hay biết cho đến mấy mươi năm sau. Thành còn nhắc hồi ấy ngoài giờ học chính thức, có một dạo nàng cùng mấy cô bạn thân rủ nhau đi học thêm Sinh Ngữ Pháp do một vị giáo sư có giờ dạy trong trường tổ chức riêng, dạo ấy nàng xỏa tóc ngang vai, thường mặc một bộ quần áo đen tuyền làm nổi bật làn da trắng trẻo của nàng, chính vì lý do đó mà Tân bảo nàng rằng Thành thường nói hồi ấy nàng đẹp một cách …liêu trai huyền ảo. Khi nghe Tân nói câu này, nàng thực tình không biết anh chàng Thành dựa vào đâu mà kết luận như thế, bây giờ thì nàng đã biết được tại sao.Quả thực cho đến bây giờ, mỗi khi có cơ hội tham dự một buổi yến tiệc nào nàng thường hay vận toàn màu đen, có lẽ màu đen làm nổi bật làn da trắng khiến nét thanh tú của nàng có vẻ …mơ mơ hồ hồ hơn, nàng nghĩ vậy, mà nàng cũng không ngờ ngày xưa nàng cũng từng có cái nhận xét ấy.

Vy lại càng không ngờ mà Thành nhớ về nàng đích xác như thế trong khi chính bản thân của nàng lại quên bẳng đi. Ôi ! cái thời học trò trong sáng ấy vẫn thường hiện ra trong giấc ngủ của nàng hoài kia mà, mãi cho đến khi nàng trông thấy cậu con trai đầu lòng của mình đang chập chững bước vào ngưỡng cửa trung học nàng đã phải …thảng thốt kêu lên:

Ba mươi mấy tuổi đấy rồi sao?
Áo trắng bay trong gió hôm nào,
Sân trường huyên náo xe đưa đón,
Còn thấy như vừa mới chiêm bao !!!

Quả là cuộc đời như chiêm bao thật. Mới đó mà đã mấy mươi năm. Không biết nguyên nhân nào đã dẫn dắt câu chuyện giữa Thành và Tân mà tên nàng được nhắc nhở tới khiến Thành bộc lộ nỗi niềm năm xưa, nàng chỉ nghe Tân bảo nửa đùa nửa thật: …Người ta …trồng cây si…mấy chục năm lận…bây giờ thành…cổ thụ rồi, thiệt là thấy…tội nghiệp …người ta. Tân còn bảo rằng Thành biết rất nhiều điều khác về nàng nữa, ôi chao, không biết là Thành đã biết những gì về nàng mà ngày hôm nay nhận được bức thư đầu tiên Thành hồi âm cho nàng, nàng nhận thấy dường như Thành vẫn giữ chặt cái bản tính cố hữu của chàng sau bao năm trời cật lực tranh đua với cuộc đời trong một tình hình xã hội vô cùng nghiệt ngã, nghĩa là vẫn …ít oi, kín đáo.

Có thể là nàng cũng chưa nhận được bức thư này nếu không phải chiều nay, một buổi chiều chủ nhật mưa gió não nùng tại quốc nội, Thành đã đến trường xưa, gặp gỡ, tiếp đón một đôi vợ chồng cựu học sinh đàn chị từ Pháp về ghé viếng thăm trường. Một bậc đàn chị mà Vy tình cờ quen biết rồi kết nghĩa đồng hương, đồng môn tỷ muội qua trang nhà Thi Quán của chị trên mạng lưới từ mấy năm nay. Chị ấy – nàng gọi là Hoàn Y tỷ tỷ - với nàng cũng đã trải qua một giai đoạn trao đổi email qua lại, đã cợt đùa sảng khoái trong tinh thần chữ nghĩa văn chương, dù chị em chưa gặp nhau bao giờ nhưng do chỗ đồng hương lại là đồng môn thêm vào tính chất ... hài của cả chị Hoàn Y lẫn nàng nên đôi bên rất quý mến nhau, chính nàng đã giới thiệu cho Tân biết trang nhà của Hoàn Y tỷ tỷ, Tân vào đọc những giai thoại thi ca ..khôi hài , tiếu lâm mà chị em đã đối đáp với nhau khiến Tân phải …cười …bò ra,Vy lại giới thiệu cho Hoàn Y tỷ tỷ và Tân biết nhau, rồi lại giới thiệu trang nhà cựu học sinh và Tuân cho Hoàn Y tỷ tỷ nữa, nên mọi người không lạ gì nhau . Hoàn Y tỷ tỷ đã mang hộ một đóa hoa cảm kích của Vy gửi tặng Thành. Những việc tốt đẹp này được thực hiện cũng nhờ công cán…vác… ngà voi của anh chàng Tân…nhiều chuyện (ấy là lời của Thành…phong cho Tân).

Nghe tin anh chị Hoàn về VN chuyến này sẽ ghé viếng trường và Thành được phân công nhiệm vụ đón tiếp anh chị, Tân hỏi Vy …có muốn …nhắn gì với…người ta không, Vy …tinh nghịch nghĩ ngay đến việc nhờ Hoàn Y tỷ tỷ tặng Thành một đóa hồng. Hoàn Y tỷ tỷ xưa nay vẫn quý mến muội muội kết nghĩa …nghịch ngợm của mình nên sốt sắng nhận lời . Thế là chiều nay Thành đã gặp Hoàn Y tỷ tỷ, đã nhận được đóa hoa từ nghìn trùng xa xôi của Vy gửi tặng thay cho lời tạ ơn, lòng cảm kích mối tình lặng lẽ trong sáng thủa nào.Tuy nói rằng Vy …tinh nghịch nghĩ tới việc tặng hoa nhưng thật ra đó cũng là tấm lòng của nàng, nàng quý mến, trân trọng cái cảm tình mà Thành đã dành cho nàng khi xưa. Vy nghĩ đến việc tặng hoa cho Thành cũng không phải là chuyện tình cờ, nó được gợi lên từ sự …ước ao của một anh chàng cũng thuộc hàng ngũ những người… mến mộ nàng ở địa phương từ bao năm nay. Hôm trước, trong buổi ra mắt tập thơ của một người bạn, anh bạn DT sau khi thấy cô ca sĩ nọ vừa hát xong được một đấng nam nhi trong ban tổ chức ân cần mang lên sân khấu tặng một đóa hoa, anh ta kéo một anh bạn khác tới chỗ nàng ngồi …bì bù… “Trời ơi, người ta ở đâu tới mới hát có một lần là được tặng hoa rồi, còn tui, tui ở đây hát hò cho …bạn nghe mười mấy, hai chục năm nay, mong có người …tặng hoa cho tui mà …ai đó …không chịu tặng, …tủi thân tui quá nè ông trời …”Câu nói nửa thật nửa đùa của anh bạn DT kia làm cả bàn cười…nghiêng ngửa, nàng cũng không nhịn được cười, đợi mọi người lắng xuống nàng mới từ tốn đáp… “Trời ơi, ai mà biết bạn ...muốn được ….ai tặng hoa đây, thôi như vầy đi nghe, lần sau, bạn mà có chương trình lên sân khấu đó, trước khi lên bạn chịu khó …mang hoa tới đây cho …ai đó đi, thì ai người ta mới có hoa mà tặng bạn chứ…” Anh chàng còn chưa chịu thôi, phân bua với mọi người rằng … “Ôi, bạn …ác vừa vừa thôi, bảo tui đem hoa tới mà có bao giờ bạn cho tui biết nhà cửa của ai ở đâu đâu, tui biết đâu mà ...đem hoa tới chứ ???”

Những tưởng trải qua bao nhiêu năm chìm nổi theo mệnh nước đổi thay, người ta đã quên hết những gì tồn tại đâu đó mà không có quan hệ đến đời sống thực tế của xã hội ngày hôm nay như nàng đã quên, nhưng không, Thành đã không quên, đã nhắc lại đích xác sở thích của nàng mà chính bản thân của nàng đã bỏ quên lại bên bờ biên giới nước non. Tình cảm đó bây giờ có tỏ bày thì cũng không thay đổi được gì trong đời sống của mỗi người, mỗi người đều đã được đặt để chặt chẽ vào cái khuôn mẫu gia đình từ bao năm nay rồi, nhưng nàng vẫn phải cảm ơn Thành, cảm ơn Tân, cảm ơn Tuân, cảm ơn Hoàn Y tỷ tỷ, vì mọi người đã hợp sức thăng hoa nó dù vô tình hay hữu ý khiến nó trở thành một nét son tươi thắm trên bức tranh đời sống làm bức tranh trở nên sinh động hơn, đậm đà và ý nghĩa hơn.

Cuộc gặp gỡ kết thúc trong sự hài hòa,vui vẻ, Tân sốt sắng gửi hình ảnh của mọi người cho Vy. Anh chị Hoàn, Tân, một vài người bạn Tân, trong đó có Thành và vị đương kim hiệu trưởng của trường vốn là bào huynh của Tuân. Nhìn mọi người tươi cười trong ảnh, Vy cũng được vui lây. Nhưng khi nhìn ảnh của Thành, Vy không khỏi ngậm ngùi. Bức hình được lấy theo lối chân dung cận ảnh nên rất rõ nét. Anh chàng ôm đóa hoa trong tay đứng…trầm tư mặc tưởng.Vy… ngắm nghía một cách tỉ mỉ mới thấy được nét cười phảng phất trên môi. Ôi ! Nụ cười gì sao mà kín đáo đến như thế, chẳng bù cho Tân và Hoàn Y tỷ tỷ, cười…hở cả …mười cái răng. Nghe Tân kể lại, mặc dù trời đang đổ mưa, nhưng Thành được tin Hoàn Y tỷ tỷ đã mang theo đóa hoa duy nhất đến… đặc biệt dành cho Thành nên anh chàng…đội mưa chạy tới, Tân trông thấy hình ảnh ấy cũng không khỏi lấy làm cảm động, Tân vốn là người nhạy bén và rất trọng tình cảm, chàng ta cứ nói với Vy rằng… “Coi Thành âm thầm kín đáo vậy nhưng không phải vậy đâu …không chừng mà …lửa cháy …ngầm…” khiến Vy phải nhiều phen cười…nôn ruột, nàng gần như…cười …ha hả trong email… “Trời đất ơi, lửa …cháy ngầm thì làm cái gì đây chứ hả…ông bạn tui ơi !!! Người ta bây giờ cũng gia đình yên ấm đề huề từ khuya rồi, còn …tui thì cháu…nội, cháu …ngoại cũng đang…sắp hàng chờ …ra mắt đây nè. Hì hì, người ta còn chúc tui có nhiều …cháu nội ngoại nữa đó à nha !!!”

Ngắm đi ngắm lại bức ảnh Thành, Vy ngậm ngùi quá đỗi. Thời gian quả thật…rất phũ phàng, nếu như tình cờ gặp nhau ngoài phố, chắc Vy không tài nào nhận ra được đây là Thành ngày xưa trong trí tưởng của nàng, thêm vào đó cái nét ưu tư trầm mặc khiến Thành đã ít oi lại càng trở nên kín đáo hơn, mỗi lần nhìn ảnh Thành là lòng nàng dâng lên một mối cảm hoài, không biết vì sao!

Hạt Cát

TC Trầm Hương 21

Bài mới đăng

Search

Liên Lạc

Ban Điều Hành Trầm Hương:

Xuân Du

Dương Thượng Trúc

Túy Hà

Phạm Tương Như

Songthy

Bài đọc nhiều nhất

Visitor Counter

Ngày Thiết Lập
Visitors Counter
March 1 2013